All Courses
Docker พื้นฐาน — จาก "บนเครื่องผมมันรันได้" สู่คนที่ดูแล Container เป็น
Part 1 of 2dockercontainerdevops

Docker พื้นฐาน — จาก "บนเครื่องผมมันรันได้" สู่คนที่ดูแล Container เป็น

แชร์คอร์สนี้

OverviewSlides (1)Materials (1)

Docker พื้นฐาน — จาก "บนเครื่องผมมันรันได้" สู่คนที่ดูแล Container เป็น

ทำไมระบบถึงพังตอนย้ายเครื่อง ทั้งที่โค้ดเดิมเป๊ะ

บรรทัดนี้น่าจะเป็นประโยคที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์วงการซอฟต์แวร์

"บนเครื่องผมมันรันได้"

dev เขียนเสร็จ ทดสอบบนเครื่องตัวเอง ทุกอย่างเป๊ะ พอขึ้น server จริง ระบบดันพัง ทั้งที่โค้ดชุดเดิม ก็ตรวจไปว่าตรงไหนไม่เหมือนกัน — สรุปมาได้ว่าเครื่อง dev ใช้ Java 17 แต่ server เป็น Java 11 นั่นเอง

ถ้าคุณเคยเจอเคสที่ลูกค้าบอกว่า "ระบบใช้ไม่ได้" แล้วเราต้องส่งต่อให้ dev ทันทีเพราะดูอะไรเองไม่ได้เลย บทความนี้คือคอร์สที่เขียนมาเพื่อคุณโดยเฉพาะ เป้าหมายไม่ใช่ให้คุณกลายเป็น DevOps แต่คือให้ "ดูเป็น พูดเป็น ส่งต่อเป็น"

คอร์สนี้แยกเป็น 2 ตอน — ตอนนี้คือ Docker ว่ากล่องที่ชื่อ container ทำงานยังไง ตอนถัดไป (Kubernetes & Rancher) จะพาไปดูว่าถ้ามีกล่องเป็นร้อยใบ จะจัดการยังไง


1. Docker แก้ปัญหานี้ด้วยการแพ็กของไปทั้งครัว

ปัญหา "ย้ายเครื่องแล้วพัง" เกิดจากแอปไม่ได้เอาแต่โค้ดไปทำงานเดี่ยวๆ มันต้องพึ่ง runtime, library, ค่า environment, และโลกใต้ระบบปฏิบัทิการอีกที เครื่องหนึ่งกับอีกเครื่องหนึ่งจึงเหมือนคนละเมืองที่กติกาไม่เหมือนกัน

Docker แก้ด้วยการแพ็กทุกอย่างไปด้วยกัน — โค้ด พร้อม runtime พร้อม library พร้อมค่า config ทั้งหมด ห่อเป็นกล่องเดียว เอาไปวางที่ไหนก็ทำงานเหมือนเดิม

ฟู้ดทรัค 🚚: container ที่ขับไปจอดไหนก็เปิดขายได้

ภาพที่เข้าใจง่ายที่สุดของ container คือ ฟู้ดทรัค

  • ครัวบนรถ = runtime + library ที่แพ็กมากับแอป
  • ไฟ น้ำ พื้นที่ของลานจอด = CPU RAM network ที่ยืมจากเครื่องแม่
  • Docker = คนแพ็กของและขับรถ

ขับไปจอดที่ไหนก็เปิดขายได้เหมือนเดิม — นี่คือเหตุผลว่าทำไมย้ายเครื่องแล้วไม่พัง

Container ไม่ใช่ Virtual Machine

คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือคิดว่า container คือเครื่องเสมือนย่อส่วน จริงๆ แล้วต่างกันแบบ บ้านทั้งหลัง vs ห้องคอนโด

VM คือบ้านทั้งหลัง — สร้างรั้ว ประปา ไฟฟ้า ระบบปฏิบัติการของตัวเองครบชุด เลยหนักและเปิดช้า ส่วน container คือห้องในคอนโด — ใช้โครงสร้างตัวอาคาร (kernel ของเครื่องแม่) ร่วมกัน เลยสร้างเร็ว เบา และรันได้พร้อมกันเยอะ

จุดที่ต้องติดตัว: เบา + สตาร์ทเร็ว + รันได้เยอะ — นี่คือเหตุผลที่ระบบลูกค้ามี container เป็นสิบตัวได้โดยไม่แปลก


2. ศัพท์ 4 คำที่ต้องแยกออกจากกัน

ใช้อุปมาอาหารแช่แข็งจำง่ายที่สุด

  • Dockerfile = สูตรอาหาร (เขียนไว้ว่าต้องมีอะไร ขั้นตอนยังไง)
  • Image = กล่องแช่แข็ง (ของที่แพ็กตามสูตรแล้ว เก็บใน freezer รอใช้)
  • Container = จานที่อุ่นแล้ว (เอากล่องแช่แข็งมาอุ่น กลายเป็นอาหารที่เสิร์ฟได้จริง)

กฎเดียวที่ต้องจำ: 1 image สร้างได้หลาย container — เปิดร้านสาขาเท่าไหร่ก็ได้จากสูตรเดียว

สองคำที่เหลือเจอตอนไล่เคส:

  • Volume = ตู้เย็นแยกต่างหาก — ข้อมูลที่อยู่นอกกล่อง กล่องตายข้อมูลไม่ตาย ถ้าเคส "ข้อมูลหาย" มักเกี่ยวกับตัวนี้
  • Port Mapping = ประตูห้อง — แอปในกล่องฟังพอร์ตหนึ่ง เราเปิดโผล่เครื่องแม่อีกพอร์งหนึ่ง เคส "เข้าเว็บไม่ได้" มักเกี่ยวกับตัวนี้

อีกหนึ่ง error ที่ต้องรู้จักตั้งแต่ต้น:

Cannot connect to the Docker daemon

แปลว่า Docker ไม่ได้เปิด ไม่ใช่แอปพัง — เคสจริงเคยมีคนโทรมาบอกคำสั่ง docker ใช้ไม่ได้เลย ที่จริงแค่ Docker Desktop ปิดอยู่


3. ห้าคำสั่งที่ครอบคลุมงานจริง 80%

ถ้าจำได้แค่ช่วงนี้ก็คุ้มแล้ว ทุกคำสั่งเป็น pattern เดียวกัน: docker <กริยา> <ชื่อ>

docker ps — หาไม่เจอ ให้ใส่ -a ก่อนเสมอ

docker ps        # เห็นเฉพาะกล่องที่กำลังรัน
docker ps -a     # เห็นทั้งหมด รวมกล่องที่ตายแล้ว

กับดักคลาสสิก: กด stop ไปแล้วร้องหาไม่เจอ — เพราะ ps เฉลยยไม่แสดงตัวที่หยุดแล้ว ใส่ -a ก่อนเสมอ

อ่านคอลัมน์ STATUS ให้เป็น

สิ่งที่ต้องจำแค่สามอย่าง:

  • Exit 0 = จบแบบปกติ (แอปทำงานเสร็จแล้วปิดตัวเอง)
  • Exit อื่นๆ = มีปัญหา
  • 137 = ถูกฆ่าเพราะกิน RAM เกิน limit (OOM) — ไม่ใช่บั๊กของแอปเสมอไป อาจแค่ตั้ง limit ต่ำไป

ถ้าเห็น Restarting (1) แปลว่ากำลังตายแล้วเกิดใหม่วนไปเรื่อยๆ — ให้ไปดู log ต่อทันที

docker logs — อ่านจากล่างขึ้นบน หา error แรกสุด

docker logs -f <ชื่อ>              # ดู log ไหลแบบ real-time
docker logs --tail 200 -t <ชื่อ>   # เอา 200 บรรทัดล่าสุด พร้อมเวลา

วิธีอ่านที่ถูก: อ่านจากล่างขึ้นบน หา error บรรทัดแรกสุด ไม่ใช่บรรทัดสุดท้าย — เพราะ error ที่อยู่ท้ายๆ มักเป็นแค่ผลพวงที่วิ่งตามมา

ตอนส่งเคสต่อให้ dev ใช้ --tail 200 -t — ตัว -t สำคัญมากเพราะ dev ต้องเทียบเวลากับที่ลูกค้าแจ้ง

docker exec — แอบเข้าไปยืนดูในกล่อง

docker exec -it <ชื่อ> sh     # ลอง sh ก่อนเสมอ (กล่องเล็กๆ ไม่มี bash)

เข้าไปดูได้ (env, ls) แต่มีข้อห้ามข้อเดียว: อย่าแก้ไฟล์ข้างใน — เพราะ restart แล้วแก้ไข้หายทั้งหมด และทำให้เครื่องลูกค้ากับ config จริงไม่ตรงกัน

start / stop / restart — เก็บ log ก่อน restart เสมอ

ประโยคนี้พูดช้าๆ และพูดบ่อยๆ: เก็บ log ก่อน restart

เคสจริง: restart ไประบบกลับมาปกติ ทุกคนเลยลืมเรื่อง แต่ 3 วันต่อมาเป็นอีก คราวนี้ไม่มีหลักฐานอะไรเลย ไล่ต่อไม่ได้เลย

โบนัส: stats และ inspect

docker stats             # เห็น CPU/RAM จริง — ใช้ตอนลูกค้าบอก "ช้า"
docker inspect <ชื่อ> | grep -i port    # output ยาว ใช้ grep ช่วย

ตัวเลขจาก stats ทำให้คุยกับลูกค้าเป็นเรื่องเป็นราวแทน "น่าจะช้า"


4. Image & Registry: กับดักคำว่า latest

ชื่อ image อ่านเป็นสามส่วน: registry/repository:tag เช่น registry.example.com/team/app:1.4.2

กับดักสำคัญที่สุดของช่วงนี้: latest ไม่ได้แปลว่าใหม่ล่าสุด — มันแค่เป็น tag ชื่อหนึ่งที่ใครก็เลื่อนไปชี้ build ไหนก็ได้

เคสจริง: ลูกค้าบอก "deploy latest ไปแล้ว" แต่ tag latest ชี้ไป build เก่าเมื่อ 3 เดือนก่อน — ดังนั้นเวลาถามลูกค้า อย่าถามว่า "ใช้ latest ไหม" ให้ถามเลขเวอร์ชันที่แน่ชัดเสมอ

ถ้าเจอ error ตอน docker pull:

  • unauthorized = ยังไม่ login registry (เจอบ่อยมากตอนตั้งเครื่องใหม่)
  • timeout = สงสัย VPN/firewall ก่อน ไม่ใช่ image พัง

ส่วน Dockerfile ถ้าอ่านเจอ ในฐานะ support แค่ดู 3 บรรทัดพอ: FROM (ฐานอะไร) EXPOSE (แอปฟังพอร์ตอะไร — ประโยชน์มากตอนไล่เคสเข้าเว็บไม่ได้) และ CMD (คำสั่งตอนเปิดกล่อง)


5. Docker Compose — ระบบจริงไม่ได้มีกล่องใบเดียว

เว็บสมัยนี้แทบไม่เคยมีกล่องใบเดียวแล้ว มี app มี database มี cache ถ้าต้องพิมพ์ docker run ยาวๆ ทีละตัว มันจำไม่ไหลและพิมพ์ผิดง่าย

Docker Compose คือเมนูรวมร้าน — เขียนแจ้งว่าระบบนี้มีกล่องอะไรบ้าง ต่อกันยังไง ลงไฟล์เดียว (docker-compose.yml) แล้วสั่งคำเดียวจบ:

docker compose up -d      # เปิดทุกกล่องในระบบ
docker compose ps         # ดูสถานะรวม
docker compose logs -f app   # ดู log ของ service ชื่อ app
docker compose down       # ปิดทุกกล่อง (ข้อมูลใน volume ยังอยู่)

ไฟล์ yml นี้ยังเป็น "เอกสาร" ที่บอกว่าระบบลูกค้ามี service อะไรบ้าง — เปิดอ่านก่อนไล่เคสได้เลย

กฎซ้าย-ขวา ที่ใช้ได้ทั้ง ports และ volumes

ports:
  - "3000:8080"     # ซ้าย = เครื่องแม่, ขวา = ในกล่อง
volumes:
  - ./data:/var/lib/mysql

แบบฝึกปากเปล่า: "3000:8080" ต้องเข้าเว็บพอร์ตอะไร — ตอบ 3000 (ฝั่งซ้ายเครื่องแม่เสมอ)

อีกจุดที่คนพลาดบ่อย: ใน compose กล่องคุยกัน ด้วยชื่อ service ไม่ใช่ localhost — เห็น DB_HOST: db ในไฟล์ ไม่ใช่พิมพ์ผิด มันคือชื่อกล่อง database ในระบบเดียวกัน

4 จุดที่คนพลาดบ่อยที่สุด

  1. แก้ yml แล้ว restart เฉยๆ — ไม่พอ ต้อง up -d ใหม่ compose ถึงอ่าน config ที่แก้
  2. restart: always ทำให้เห็น Up แต่พังได้ — เพราะมันเพิ่งเกิดใหม่ อาจเพิ่ง crash มาแป๊บนึง
  3. docker-compose (มีขีด) vs docker compose — ถ้าลูกค้าส่งคำสั่งมีขีดมา แปลว่าเครื่องเป็นรุ่นเก่า อาจทำงานต่างจากที่เราทดสอบ
  4. down -v = ข้อมูลหายถาวร — ข้อห้ามสูงสุด ห้ามใช้บนเครื่องลูกค้าไม่ว่ากรณีใด

6. ไล่เคสจริง: Checklist 5 ขั้น แปะข้างจอ

พับบทความนี้มาถึงช่วงที่ใช้ได้จริงที่สุด เคสยอดฮิตคือ "ลูกค้าบอกเข้าเว็บไม่ได้" เดินตาม 5 ขั้นนี้

  1. รันอยู่ไหม — docker ps (หาไม่เจอก็ -a)
  2. บ่นว่าอะไร — docker logs --tail 200 -t อ่านจากล่างขึ้นบน หา error แรกสุด
  3. config ถูกไหม — ดู port mapping / ชื่อ service ใน compose ตรงกับที่แอปต้องการไหม
  4. ทรัพยากรพอไหม — docker stats และ df -h (ดิสก์เต็มเป็นสาเหตุที่ถูกมองข้ามบ่อยที่สุด อาการดูเหมือนแอปพังมั่วๆ)
  5. เน็ตถึงไหม — curl localhost:<พอร์ต> จากในเครื่อง server ตัวนี้แหละที่แยกว่าปัญหาอยู่ที่แอปหรือที่เน็ตเวิร์ก

และประโยคที่ต้องพูดทุกครั้งทนเจอ "หลัง deploy แล้วพัง": "เปลี่ยนอะไรไปก่อนหน้านี้ไหม" — คำถามนี้ประหยัดเวลาไล่เคสได้มากกว่าคำสั่งอีกหลายชุด

สุดท้าย เคส "ข้อมูลหาย" — รีบถามทันทีว่า "มีใครรันคำสั่งอะไรไปบ้าง เมื่อไหร่" ก่อนที่เรื่องจะเลือนจากความจำ แล้ว escalate ทันที ไม่ต้องพยายามแก้เอง เคสนี้กู้ไม่ได้จริงๆ


สรุป

  • Docker แก้ปัญหา "ย้ายเครื่องแล้วพัง" ด้วยการแพ็กทุกอย่างไปทั้งครัว (ฟู้ดทรัค 🚚)
  • Container ≠ VM — เบา สตาร์ทเร็ว เพราะใช้ของเครื่องแม่ร่วมกัน (ห้องคอนโด)
  • 5 คำสั่งครอบคลุม 80% ของงาน: ps -a · logs · exec · start/stop/restart · stats
  • อ่าน log จากล่างขึ้นบน หา error แรกสุด และ เก็บ log ก่อน restart เสมอ
  • Compose คือเอกสารระบบ — จำกฎซ้าย-ขวา และอย่าแตะ down -v บนเครื่องลูกค้าเด็ดขาด
  • ไล่เคสเข้าเว็บไม่ได้: รันอยู่ไหม → บ่นอะไร → config ถูกไหม → ทรัพยากรพอไหม → เน็ตถึงไหม

ถ้าจำได้แค่สามข้อ: หาไม่เจอใส่ -a · เก็บ log ก่อน restart · ถามว่าเปลี่ยนอะไรไป

พร้อมแล้วไปต่อ Kubernetes & Rancher — ตอนที่คลังสินค้ามีกล่องเป็นร้อยใบ

Slides

พรีวิวสไลด์ได้เลย หรือเปิดเต็มจอเพื่อดูแบบนำเสนอ

Docker พื้นฐาน · Day 1 · Motion

58 slides · day1-docker.html

HTMLOpen slides

Materials

เอกสารและไฟล์ประกอบคอร์ส ดาวน์โหลดได้

  • day1 docker deck

    day1-docker-deck.pptx · 7.5 MB

    Download

Last updated: 2026-09-30

© 2026 Nanpipat Klinpratoom. All Rights Reserved.