Internal Training · Day 1 of 2

Dockerพื้นฐาน

Day 1 of 2 — พื้นฐาน Docker & Docker Compose
ที่เอาไปใช้กับเคสลูกค้าได้จริง

Docker & Kubernetes Internal Training · Day 1
api
db
web
nginx
my-app
คอร์สนี้ออกแบบมาเพื่อทีม support โดยเฉพาะ
ไม่ใช่คอร์ส DevOps

ทำไมเราต้องรู้เรื่องนี้

📞 สิ่งที่เจอทุกวัน
📞“ระบบเข้าไม่ได้”
📞“หลัง deploy แล้วพัง”
📞“service ล่มเป็นช่วงๆ”
🎯 สิ่งที่อยากให้ทำได้หลังคอร์ส
เปิดดู log เองได้ ไม่ต้องรอ dev
บอกได้ว่าปัญหาอยู่ตรงไหน
ส่งเคสต่อพร้อมข้อมูลครบ
💡เป้าหมายไม่ใช่ให้เป็น DevOps — แต่ให้ ไล่ปัญหาเบื้องต้นได้เอง และ escalate ได้อย่างมีข้อมูล

Agenda — Day 1

5 ช่วง จากพื้นฐานไปจนถึงเคสจริง

1

Docker คืออะไรcontainer vs VM, ศัพท์ที่ต้องรู้

2

คำสั่งพื้นฐานที่ใช้จริงps, logs, exec, stats, inspect

ใช้จริงที่สุด
🧪 Lab 1
3

Image & Registrytag, pull, อ่าน Dockerfile ให้เป็น

4

Docker Composeอ่านไฟล์เป็น, คำสั่งที่ใช้บ่อย

🧪 Lab 2
5

เคสจริงที่เจอบ่อยchecklist การไล่ปัญหา

ใช้จริงที่สุด
⏱️มี Lab ให้ลองทำเอง 3 ช่วง · พักเบรกทุกๆ ~90 นาที
💻เช็คความพร้อม: พิมพ์ docker version ตอนนี้เลย ใครขึ้น error ยกมือ
PART 1

Docker คืออะไร

และทำไมระบบของเราถึงรันอยู่บนมัน

01

ปัญหาคลาสสิก: “บนเครื่องผมมันรันได้นะ”

💻เครื่อง dev✓ รันได้
ขึ้น server
🖥️server✕ พัง
สาเหตุ
≠เวอร์ชัน Node/Python/Java ไม่ตรงกัน
≠ไลบรารีในเครื่องมี แต่บน server ไม่มี
≠ค่า config / env ต่างกัน
≠OS คนละแบบ
ทางแก้แบบ Docker
📦 Container
แอป ไลบรารี ค่า config

แพ็ก แอป + ไลบรารี + ค่า config ทั้งหมดไว้ในกล่องเดียว แล้วส่งกล่องนั้นไปรันที่ไหนก็ได้

💻✓🖥️✓🗄️✓
📦กล่องนั้นเรียกว่า Container

Docker คืออะไร

📘

Docker คือเครื่องมือสำหรับแพ็กแอปพร้อมทุกอย่างที่มันต้องใช้ ให้กลายเป็น “กล่อง” ที่ยกไปรันที่เครื่องไหนก็ได้ แล้วได้ผลเหมือนกันทุกที่

ที่มาสั้นๆ
Linux

เทคโนโลยีแยกแอปออกจากกันแบบนี้มีอยู่ใน Linux มานานแล้ว แต่ใช้ยากมาก

2000

Docker เปิดตัว แล้วทำให้มันเหลือแค่คำสั่งไม่กี่คำ

วันนี้

กลายเป็นมาตรฐานที่ทุกที่ใช้กันทุกวันนี้

Docker ประกอบด้วยอะไร

⚙️Engineตัวที่รัน container จริง
⌨️CLIคำสั่ง docker ที่เราพิมพ์
💿Imageรูปแบบมาตรฐานของการแพ็ก
☁️Registryคลังเก็บและแจกจ่าย image
🚫 สิ่งที่ Docker ไม่ใช่
✕ไม่ใช่ VM ✕ไม่ใช่ภาษาโปรแกรม ✕ไม่ได้เขียนหรือแก้แอปให้
📦มันเป็นแค่ “วิธีแพ็ก” กับ “วิธีรัน” เท่านั้น

Containerization คืออะไร

การแพ็กแอปพร้อมของที่มันต้องใช้ทั้งหมดไว้ด้วยกัน แล้วให้มันรันแบบแยกขาดจากแอปอื่นบนเครื่องเดียวกัน

แบบเดิม (ติดตั้งลงเครื่องตรงๆ)
แอป 1แอป 2แอป 3 ✕
runtime + library กองเดียวกัน
เครื่องแม่
  • ลง runtime เช่น Java/Node ลงเครื่องแม่
  • ลง library ที่แอปต้องใช้
  • ทุกแอปบนเครื่องใช้ของกองเดียวกัน
  • อัปเดตให้แอปหนึ่ง อีกแอปพังตาม
แบบ container
แอป 1Java รุ่น A
แอป 2Java รุ่น B
แอป 3Node
เครื่องแม่
  • แต่ละแอปมี runtime + library ของตัวเองในกล่อง
  • แอป 2 ตัวใช้ Java คนละเวอร์ชันบนเครื่องเดียวกันได้
  • เลิกใช้ก็ลบกล่องทิ้ง ไม่มีของค้างในเครื่อง
  • ย้ายไปเครื่องอื่นได้โดยไม่ต้องลงอะไรใหม่
🔧 เบื้องหลัง

แยกกันจริง ไม่ใช่แค่แยกโฟลเดอร์

เบื้องหลังคือความสามารถของ Linux สองตัวนี้

namespace

แยกให้แต่ละกล่องมองไม่เห็นกัน

📦 A
👁
📦 B
👁
📦 C
cgroups

จำกัด CPU/RAM ของแต่ละกล่อง

A
CPU
RAM
B
CPU
RAM

เส้นประ = เพดานที่ตั้งไว้ให้แต่ละกล่อง

🔧ไม่ต้องจำชื่อ แค่รู้ว่าการแยกกันนี้เป็นของจริง ไม่ใช่แค่แยกโฟลเดอร์

Containerization = ทำแอปให้เป็น “ฟู้ดทรัค”

เปรียบเทียบร้านอาหารแบบติดตั้งอยู่กับที่ กับฟู้ดทรัคที่มีครัวและอุปกรณ์พร้อมใช้งานในตัว
🏪 แอปแบบติดตั้งตรงบนเครื่อง

ต้องเตรียม runtime, library และ config ที่ปลายทางให้ครบ

🚚 Container

พกแอป + runtime + library ที่ต้องใช้มาด้วย

ครัวบนรถ= runtime + libraries
ไฟ/น้ำ= CPU, RAM, network, storage
Docker= เครื่องมือที่แพ็กและรัน container
🔌ขับไปจอด → เสียบปลั๊ก → เปิดขาย — ย้ายไปเครื่องไหนก็เริ่มทำงานได้แบบเดิม

Container ต่างจาก VM ยังไง

🖥️ Virtual Machine
แอป
OS เต็มตัว
แอป
OS เต็มตัว
เครื่องแม่

VM แต่ละตัวมี OS เต็มตัวของตัวเอง

📦 Container
แอป
แอป
แอป
แอป
Docker Engine
OS / kernel ของเครื่องแม่ · ใช้ร่วมกัน
เครื่องแม่

ทุกกล่องใช้ kernel ของเครื่องแม่ร่วมกัน

เบา · สตาร์ทเร็ว · รันได้เยอะ

🖥️ Virtual Machine
📦 Container
ขนาด
หนัก — หลาย GB
เบา — หลัก MB
เวลาเริ่ม
บูตเป็นนาที
สตาร์ทเป็นวินาที
1 เครื่อง
รันได้ไม่กี่ตัว
รันได้เป็นสิบเป็นร้อยตัว
💡เทียบง่ายๆ: VM = บ้านทั้งหลัง · Container = ห้องในคอนโด ที่ใช้โครงสร้างอาคารร่วมกัน

Image → Container

📄

Dockerfile

สูตรอาหาร — บอกว่าจะประกอบ image ยังไง

💿

Image

อาหารแช่แข็ง — พร้อมใช้ แก้ไม่ได้ (read-only)

🔒 read-only
📦

Container

อาหารที่อุ่นแล้วบนจาน — คือ image ที่กำลังรันอยู่

📦 จานที่ 2
📦 จานที่ 3
⚠️1 image สร้างได้หลาย container — เหมือนอุ่นอาหารแช่แข็งกล่องเดียวกันหลายจาน

ศัพท์ที่ต้องรู้จัก

ศัพท์คืออะไรเจอตอนไหน
Imageแพ็กเกจแอปที่พร้อมรันตอน deploy / pull ไม่ผ่าน
Containerimage ที่กำลังรันอยู่ตอนดูสถานะ/log
Volumeที่เก็บข้อมูลถาวร นอก containerตอนข้อมูลหายหลัง restart
Networkช่องทางให้ container คุยกันตอน service เชื่อมกันไม่ได้
Registryคลังเก็บ image (Docker Hub, Harbor, ECR)ตอน ImagePull ไม่ผ่าน
Port mappingเปิดประตูจากเครื่องแม่เข้า containerตอนเข้าเว็บไม่ได้
📌ไม่ต้องท่อง จำคอลัมน์ขวาไว้ก็พอ — เดี๋ยวจะเจอซ้ำทั้งวัน

ภาพรวมการทำงาน

เราพิมพ์คำสั่งที่ CLI → daemon เป็นคนลงมือทำจริง

💻 Docker CLIคำสั่งที่เราพิมพ์
⚙️ Docker Daemonคนลงมือทำจริง
ไม่ทำงาน
📦 Containersแอปที่รันอยู่
☁️ Registryคลัง image
↕ pull image
docker psCannot connect to the Docker daemon

ถ้า daemon ไม่ทำงาน = Docker ไม่ได้เปิด ไม่ใช่แอปพัง
→ เช็คว่า Docker Desktop / docker service เปิดอยู่หรือเปล่า

PART 2

คำสั่งพื้นฐานที่ใช้จริง

5 คำสั่งนี้ครอบคลุมงานที่เราต้องใช้ 0%

02

5 คำสั่งที่ใช้บ่อยที่สุด

dockerคำสั่งหลัก <คำกริยา>ทำอะไร <ชื่อ container>กับตัวไหน
docker psดูว่ามีอะไรรันอยู่บ้าง สถานะเป็นยังไง
ใช้บ่อยที่สุดdocker logsดู error ที่แอปพ่นออกมา
docker execเข้าไปข้างใน container เพื่อเช็คของ
docker restartลองรีสตาร์ทดูก่อน
docker inspectดู config, env, network, mount ของ container
💡จำ pattern ไว้: docker <คำกริยา> <ชื่อ container> — โครงสร้างเหมือนกันหมด
คำสั่งที่ 1

docker ps — ดูว่าอะไรรันอยู่

# ดูเฉพาะที่กำลังรัน
docker ps
 
# ดูทั้งหมด รวมตัวที่ตายไปแล้ว ← สำคัญมากตอนไล่ปัญหา
docker ps -a
 
# ดูเฉพาะบางคอลัมน์ ให้อ่านง่าย
docker ps --format "table {{.Names}}\t{{.Status}}\t{{.Ports}}"
docker psdocker ps -a
webUp 3 hours
apiUp 2 min (healthy)
my-appExited (1)
ตัวที่ตายแล้วไม่โผล่ในลิสต์ปกติใส่ -a ถึงเห็นตัวที่ตายไปแล้ว
⚠️ลูกค้าบอก “service หาย” แล้ว docker ps ไม่เจอ → ต้องใช้ -a เสมอ เพราะ container ที่ตายแล้วจะไม่โผล่ในลิสต์ปกติ
⭐ docker ps → คอลัมน์ STATUS

อ่านคอลัมน์ STATUS ให้เป็น

STATUSแปลว่า
● Up 3 hoursปกติ รันมา 3 ชั่วโมงแล้ว
● Up 2 min (healthy)ปกติ และผ่าน health check ด้วย
■ Exited (0)จบการทำงานปกติ — มักเป็น job ที่รันเสร็จแล้ว
✕ Exited (1)แอปพังเอง → ไปดู docker logs ต่อ
⚡ Exited (137)โดนฆ่าเพราะใช้ RAM เกิน (OOM) → เพิ่ม memory limit
↻ Restarting (1)ตายแล้วเกิดใหม่วนไปเรื่อยๆ → แอปพังตั้งแต่ตอนเริ่ม
💬ถามห้อง: ถ้าเจอ Restarting (1) ควรไปดูอะไรต่อ? → docker logs

Exit code บอกอะไรเรา

ตัวเลขในวงเล็บหลัง Exited คือเบาะแสแรก

0ปกติ

จบการทำงานปกติ

อื่นๆมีปัญหา

ไปดู docker logs ต่อ

0OOM

ใช้ RAM เกินที่ตั้งไว้ ระบบเลยฆ่าทิ้ง — ไม่ใช่บั๊กของแอปเสมอไป อาจแค่ตั้ง limit ต่ำไป

0โดนสั่งหยุด

จบเพราะถูกสั่งให้หยุด

💡Exit code 0 = ปกติ · อื่นๆ = มีปัญหา · 137 = OOM · 143 = โดนสั่งหยุด
⭐ คำสั่งที่ 2

docker logs — คำสั่งที่จะใช้บ่อยที่สุด

# ดู log ล่าสุด 100 บรรทัด พร้อมเวลา
docker logs --tail 100 -t my-app
 
# ตามดูแบบ real-time (Ctrl+C เพื่อออก)
docker logs -f my-app
 
# ดูเฉพาะ 30 นาทีล่าสุด
docker logs --since 30m my-app
 
# กรองเฉพาะบรรทัดที่มีคำว่า error
docker logs my-app 2>&1 | grep -i error
my-app · logs
-t → มีเวลากำกับทุกบรรทัด-f → log ไหลเข้ามาเรื่อยๆ--since 30m → เหลือแค่ช่วงล่าสุดgrep -i error → เหลือแต่บรรทัด error
✅เวลาส่งเคสต่อให้ dev แนบ docker logs --tail 200 -t ไปด้วยเสมอ จะช่วยได้เยอะมาก

อ่าน log ยังไงให้เจอต้นเหตุ

docker logs --tail 200 -t my-app
error แรกสุด = ต้นเหตุ ผลพวง ผลพวง
01อ่านจากล่างขึ้นบน
ไล่ย้อนขึ้นไปทีละบรรทัด
02หา error แรกสุด
ไม่ใช่บรรทัดสุดท้าย เพราะ error หลังๆ มักเป็นผลพวง
03แนบไปกับเคส
--tail 200 -t — -t สำคัญเพราะ dev ต้องเทียบเวลา
คำสั่งที่ 3

docker exec — เข้าไปดูข้างใน

# เข้า shell ข้างใน container
docker exec -it my-app sh        # ลอง sh ก่อน (มีเกือบทุก image)
docker exec -it my-app bash      # ถ้า image มี bash
 
# สั่งทีละคำสั่งโดยไม่ต้องเข้าไป
docker exec my-app env           # ดู environment variables
docker exec my-app ls /app       # ดูไฟล์ข้างใน
docker exec my-app cat /app/config.json
my-app
$ sh
/app $ _
env
ls
cat
-it = เข้าไปอยู่ข้างใน สั่งจากข้างนอกทีละคำสั่ง
💡-it = interactive + terminal ต้องใส่คู่กันเสมอเวลาเข้า shell
🚫อย่าแก้ไฟล์ข้างใน container — พอ restart แล้วหายหมด

สั่ง start / stop / restart

docker restart my-appรีสตาร์ท — ทางแก้เบื้องต้นอันดับแรก↻ Up
docker stop my-appหยุดแบบสุภาพ (รอ 10 วิ)■ Exited
docker start my-appเปิดกลับ▶ Up
docker kill my-appฆ่าทันที — ใช้เมื่อ stop ไม่ยอมหยุด⚡ Exited
docker rm my-appลบ container (ต้อง stop ก่อน)ลบทิ้งแล้ว
⚠️ก่อนกด restart ให้เก็บ log ไว้ก่อน — restart แล้วอาการหาย แต่หลักฐานก็หายไปด้วย ทำให้หาสาเหตุจริงไม่ได้

restart แล้วหาย… แต่หลักฐานก็หายด้วย

เคสจริงที่เจอบ่อย

🔥

ลูกค้าแจ้งระบบมีอาการ

↻

กด restart

✓

อาการหาย

📅

3 วันต่อมา
เป็นอีก

?

ไม่มีหลักฐาน
ไล่ต่อไม่ได้

📄ประโยคเดียวที่ต้องจำ: เก็บ log ก่อน restart — แนบ docker logs --tail 200 -t ไว้ก่อนเสมอ
คำสั่งที่ 4 · 5

docker stats & inspect

ดูการใช้ทรัพยากร
docker statsdocker stats my-app --no-stream
CPU %42%
MEM %98%

ใช้ตอนลูกค้าบอก “ระบบช้า” — ดูว่า CPU/MEM ตันหรือเปล่า

ดู config ของ container
docker inspect my-appdocker inspect my-app | grep -A5 Envdocker port my-app
envportmountoutput ยาว → ใช้ grep ช่วย ไม่ต้องอ่านหมด

ใช้ตอนสงสัยว่า env / port / mount ตั้งค่ามาถูกหรือเปล่า

💡ใน docker stats ถ้า MEM % แตะ 100% บ่อยๆ → เตรียมเจอ Exit 137 (OOM)

Cheat Sheet — Docker

docker ps -a
docker stats
docker inspect <name>
docker port <name>
docker logs --tail 100 -t <name>
docker logs -f <name>
docker logs --since 30m <name>
docker restart <name>
docker stop / start <name>
docker exec -it <name> sh
docker system df
docker image ls
docker system prune
📸ถ่ายรูปหน้านี้เก็บไว้ได้เลย — ไม่ต้องจำทีละบรรทัด
🧪 LAB 1 · 20 นาที

ลองไล่ปัญหาด้วยตัวเอง

1รัน docker run -d --name web -p 8080:80 nginx แล้วเปิด localhost:8080
2ดูสถานะด้วย docker ps — ลองอ่านคอลัมน์ STATUS และ PORTS
3เปิด docker logs -f web ไว้ แล้วรีเฟรชหน้าเว็บ ดูว่า log ขึ้นอะไร
4docker exec -it web sh แล้วลอง ls /usr/share/nginx/html
5docker stop web → docker ps (หายไป) → docker ps -a (ยังอยู่ สถานะ Exited)
0นาที
🎯เป้าหมาย: คุ้นมือกับ 4 คำสั่งหลัก และเห็นความต่างของ ps กับ ps -a
🧪 LAB 1 · ชุดคำสั่ง

ทำตามทีละบรรทัด แล้วตอบคำถาม

docker run -d --name web -p 8080:80 nginx # 1. รัน containerdocker ps # 2. ดูสถานะ อ่าน STATUS / PORTSdocker logs -f web # 3. เปิดทิ้งไว้ แล้วรีเฟรช localhost:8080docker exec -it web sh # 4. เข้าไปข้างใน (exit เพื่อออก)docker stop web && docker ps # 5. หายไปแล้วdocker ps -a # 6. ยังอยู่ สถานะ Exiteddocker rm web # เก็บกวาด
คำถามท้าย Lab
1ทำไม docker ps ถึงไม่เห็น container ที่ stop ไปแล้ว
2ในคำสั่ง -p 8080:80 เลข 8080 กับ 80 คืออะไร
ผู้สอน: จุดที่ติดบ่อย

ตรง -p 8080:80 หรือ port ชนกับของเดิมในเครื่อง

PART 3

Image & Registry

เท่าที่ต้องรู้ ไม่ต้องเขียนเป็น

03

Image และ Tag

registry.company.comregistry/team/my-appชื่อ:1.4.2tag
tag = เวอร์ชันของ image
1.4.2staginglatest
ถ้าไม่ใส่ tag

Docker จะเติม :latest ให้อัตโนมัติ

my-app:latest
⚠️latest ไม่ได้แปลว่าใหม่ล่าสุดเสมอ — มันคือแค่ชื่อ tag หนึ่ง ใครจะตั้งก็ได้ เวลาถามลูกค้าให้ถาม tag ที่แน่ชัด

คำสั่งเกี่ยวกับ Image

docker images                    # ดู image ที่มีในเครื่อง
docker pull nginx:1.25           # ดึง image จาก registry
docker rmi nginx:1.25            # ลบ image
 
# login เข้า private registry ของบริษัท
docker login registry.company.com
 
# ดูว่า image กินพื้นที่ไปเท่าไหร่
docker system df
💻 เครื่องเรา
💿 nginx:1.25 pull แล้ว
🔓 registry.company.com login แล้ว
docker system df · พื้นที่ที่ docker ใช้
🔴เจอ pull access denied หรือ unauthorized → ส่วนใหญ่คือ ยังไม่ได้ login หรือ ชื่อ image/tag พิมพ์ผิด

อ่าน Dockerfile ให้พอเข้าใจ

FROM node:20-alpine          # ใช้ base image อะไร
WORKDIR /app                  # โฟลเดอร์ทำงานข้างใน
COPY package*.json ./         # ก๊อปไฟล์เข้า image
RUN npm install               # สั่งรันตอน build
COPY . .
ENV NODE_ENV=production       # ตั้งค่า env
EXPOSE 3000                   # แอปฟังพอร์ตไหน
CMD ["node", "server.js"]     # คำสั่งที่รันตอน start ← ดูบรรทัดนี้บ่อย
support ดูแค่ 3 บรรทัด
FROM
base อะไรnode:20-alpine
EXPOSE
พอร์ตไหนช่วยตอนไล่เคส “เข้าเว็บไม่ได้”
CMD
รันอะไรnode server.js
💡ในทางปฏิบัติ ดูแค่ FROM (base อะไร), EXPOSE (พอร์ตไหน), CMD (รันอะไร) ก็พอแล้ว

Registry — image มาจากไหน

🌐 PublicDocker Hub — nginx, redis, postgres ดึงได้เลย
🔒 PrivateHarbor / GitLab / ECR ของบริษัท — ต้อง login ก่อน
🔒🔓login
💻 เครื่องเรา / server
💻 Localbuild เองในเครื่อง — ไม่มีใน registry

Error ที่เจอตอนดึง image

Error ที่เจอสาเหตุที่พบบ่อยขาดตรงไหน
manifest unknowntag ที่ระบุไม่มีอยู่จริง
💻🏷️☁️
unauthorizedยังไม่ได้ login / token หมดอายุ
💻🔒☁️
connection timeoutเน็ต/VPN/firewall เข้า registry ไม่ได้
💻⏳☁️
💬ถามห้อง: เจอ timeout ตอน pull ควรสงสัยอะไรก่อน? → VPN / firewall ไม่ใช่ image พัง
PART 4

Docker Compose

ตัวที่ทีมเราใช้จริงในงานประจำวัน

04

Docker Compose คืออะไร

📘

Docker Compose คือเครื่องมือสำหรับสั่งรัน container หลายตัวพร้อมกัน โดยเขียนไว้ในไฟล์เดียวชื่อ docker-compose.yml

📄 docker-compose.yml
เว็บ
API
ฐานข้อมูล
▲ up ทั้งชุด · ▼ down ทั้งชุด
ระบบจริงมักไม่ได้มีแค่ตัวเดียว — เช่น เว็บ + API + ฐานข้อมูล = 3 container ที่ต้องทำงานร่วมกัน
ไฟล์ compose บอกว่า มี service อะไรบ้าง ใช้ image ไหน เปิดพอร์ตอะไร ต่อกันยังไง
สั่งครั้งเดียวขึ้นทั้งชุด ปิดครั้งเดียวลงทั้งชุด

มีขีด หรือ ไม่มีขีด?

คำสั่งที่เห็นในเครื่องลูกค้า บอกอายุของเครื่องได้

ไม่มีขีดdocker composev2

รุ่นใหม่ (v2) ที่ใช้กันปัจจุบัน

มีขีดdocker-composev1

รุ่นเก่า (v1) — ถ้าลูกค้าใช้คำสั่งนี้ แปลว่าเครื่องยังเป็นของเก่า อาจมี behavior ต่างจากที่เราทดสอบ

⚠️Compose เหมาะกับการรันบนเครื่องเดียว — ถ้าต้องรันหลายเครื่องหรืออยากให้มันฟื้นเองเวลาพัง ต้องใช้ Kubernetes (พรุ่งนี้)

ทำไมต้องมี Compose

ถ้าไม่มี Compose
docker run -d --name db \-e POSTGRES_PASSWORD=... \-v pgdata:/var/lib/... postgres docker run -d --name api \-p 3000:3000 --link db ... docker run -d --name web ...
ยาวจำไม่ได้พิมพ์ผิดง่าย
ถ้ามี Compose
docker compose up -d

เขียนทุกอย่างไว้ในไฟล์ docker-compose.yml ครั้งเดียว แล้วสั่งทีเดียวจบ

✅ไฟล์เดียว = เอกสารที่บอกว่าระบบมี service อะไรบ้าง

อ่าน docker-compose.yml

services:
  api:
    image: registry.company.com/api:1.4.2
    ports: ["8080:3000"]        # เครื่องแม่ 8080 → ข้างใน 3000
    environment:
      DB_HOST: db                     # เรียก service อื่นด้วย "ชื่อ service"
    depends_on: [db]
    restart: unless-stopped
 
  db:
    image: postgres:15
    volumes: ["pgdata:/var/lib/postgresql/data"]   # เก็บข้อมูลถาวร
 
volumes:
  pgdata:
เครื่องแม่
📦 apiapi:1.4.2
8080 → 3000 DB_HOST: db
📦 dbpostgres:15
🛢 pgdata
⭐ สไลด์สำคัญ

4 จุดที่ต้องดูเป็นในไฟล์ Compose

คีย์อ่านว่ายังไง
imageservice นี้ใช้ image อะไร tag ไหน — ตรงกับที่ลูกค้าบอกหรือเปล่า
ports"ข้างนอก:ข้างใน" — เข้าเว็บไม่ได้ให้ดูตรงนี้ก่อน
environmentค่า config เช่น host ของ DB, API key — ผิดบ่อยที่สุด
volumes"ในเครื่อง:ใน container" — ข้อมูลหายหลัง restart ให้ดูตรงนี้
💡ทั้ง ports และ volumes อ่านจาก ซ้าย = ฝั่งเครื่องแม่, ขวา = ฝั่งใน container เสมอ

ซ้าย = เครื่องแม่ · ขวา = ใน container

🌐 browserผู้ใช้เข้าเว็บ
เครื่องแม่
8080
📦 api containerแอปฟังพอร์ต 3000
3000
"8080:3000"
🛢 pgdata
📦 db container/var/lib/postgresql/data
"pgdata:/var/lib/postgresql/data"
❓ "3000:8080" ต้องเข้าเว็บพอร์ตอะไร? → 3000 ตัวซ้ายเสมอ = ประตูฝั่งเครื่องแม่

คำสั่ง Compose ที่ใช้บ่อย

docker compose up -d              # สร้างและรันทั้งหมด (เบื้องหลัง)
docker compose ps                 # ดูสถานะทุก service
docker compose logs -f api        # ดู log เฉพาะ service ← ใช้บ่อยสุด
docker compose logs --tail 100    # ดู log ทุก service
docker compose restart api        # รีสตาร์ทเฉพาะตัวเดียว
docker compose exec api sh        # เข้าไปข้างใน
docker compose down               # หยุดและลบทั้งหมด
docker compose pull && docker compose up -d   # อัปเดตเป็น image ใหม่
$ docker compose ps
apiUp↻ restartลบแล้ว
dbUpลบแล้ว
ทุก service ขึ้นพร้อมกันกำลังตาม log ของ apiรีสตาร์ทแค่ api ตัวเดียวdown = หยุดและลบทั้งชุดดึง image ใหม่แล้ว up ใหม่
🚫docker compose down -v จะลบ volume ทิ้งด้วย = ข้อมูลหายถาวร — อย่าใช้บนเครื่องลูกค้าเด็ดขาด

เรื่องที่พลาดกันบ่อยใน Compose (1/2)

🔌 Service คุยกันไม่ได้

ใน compose ให้เรียกกันด้วย ชื่อ service (db) ไม่ใช่ localhost — เพราะแต่ละ container มี localhost ของตัวเอง

apilocalhost✕ วนกลับมาหาตัวเอง
apidb✓ ถึง service db

🚪 Port ต้องดูฝั่งซ้าย

"8080:3000" เข้าเว็บที่ 8080 ไม่ใช่ 3000 · แก้ไฟล์แล้วต้อง up -d ใหม่ถึงจะมีผล

"8080✓ เข้าเว็บที่นี่:3000ข้างใน"

เรื่องที่พลาดกันบ่อยใน Compose (2/2)

🔁 restart: always

ทำให้ container ที่พังกลับมาเองเรื่อยๆ อาจเห็น “Up” ทั้งที่จริงมันวน restart อยู่ — ดู log ให้ชัวร์

● Up↻ Restartingเห็น Up เพราะมันเพิ่งเกิดใหม่

📝 แก้ไฟล์แล้วไม่มีผล

แก้ yml เสร็จต้อง docker compose up -d ซ้ำ · restart เฉยๆ ไม่โหลด config ใหม่

📝 แก้ ymlrestart✕ config เดิม
📝 แก้ ymlup -d✓ config ใหม่
🧪 LAB 2 · 25 นาที

Compose: รันสแตกเล็กๆ แล้วทำให้มันพัง

1เปิดไฟล์ lab/docker-compose.yml ที่แจกให้ อ่านว่ามี service อะไรบ้าง
2docker compose up -d แล้ว docker compose ps — ครบทุกตัวไหม
3เข้าเว็บตาม port ที่เห็นในไฟล์ · ลองเดาก่อนว่าต้องเข้าพอร์ตอะไร
4แก้ DB_HOST ให้ผิด → up -d ใหม่ → ดู compose logs api ว่าฟ้องว่าอะไร
5แก้กลับให้ถูก แล้วยืนยันว่ากลับมาปกติ
0นาที
🎯เป้าหมาย: เห็นว่า “config ผิด” หน้าตาใน log เป็นยังไง — เคสนี้เจอบ่อยที่สุดในงานจริง
🧪 LAB 2 · ชุดคำสั่ง

ทำให้พังโดยตั้งใจ แล้วอ่าน log

cd labdocker compose up -d # 1. รันทั้งสแตกdocker compose ps # 2. ครบทุก service ไหมdocker compose logs -f api[api] OK - connected to db:5432docker compose up -d # ต้อง up -d ใหม่ ไม่ใช่ restart เฉยๆdocker compose logs --tail 20 api[api] ERROR - cannot reach database at database:5432docker compose down # ❗ ห้ามใส่ -v บนเครื่องลูกค้า (ข้อมูลหายถาวร)
environment:
  DB_HOST: dbdatabase
แก้กลับเป็น db → docker compose up -d → ยืนยันว่ากลับมา OK
อ่าน error ให้ออก

เจอคำว่า ECONNREFUSED / getaddrinfo แปลว่าต่อปลายทางไม่ติด

❓ทำไมแก้ไฟล์แล้วต้อง up -d ใหม่ แค่ restart ไม่พอ
❓ทำไม api ถึงเรียก db ด้วยคำว่า db ไม่ใช่ localhost
PART 5

เคสจริงที่เจอบ่อย

อาการ→สาเหตุที่เป็นไปได้→สิ่งที่ต้องเช็ค
05
เคส 1 · ถามห้องก่อน: ข้อแรกจะทำอะไร?

“เข้าเว็บไม่ได้เลย”

👤 ลูกค้า
🌐 firewall / LB / DNS
✕ ปัญหาอยู่ตรงนี้
🖥️ server
curl localhost ✓
📦 container
pslogsport
1docker compose ps — container ยังรันอยู่ไหม (Up หรือ Exited)
2ถ้า Exited → docker compose logs --tail 100 <service> ดูว่าตายเพราะอะไร
3ถ้า Up → เช็ค port mapping: docker port <name> ตรงกับที่ลูกค้าเข้าไหม
4ลองยิงจากในเครื่อง server เอง: curl localhost:8080
5ถ้าในเครื่องได้ แต่ข้างนอกไม่ได้ → ปัญหาอยู่ที่ firewall / LB / DNS ไม่ใช่ container
✅ข้อ 4–5 สำคัญมาก เพราะแยกได้ว่าเป็นปัญหาของ แอป หรือ เน็ตเวิร์ก
เคส 2

“หลัง deploy แล้วพัง”

เช็คตามลำดับ
01image tag เปลี่ยนไปเป็นอะไร
02logs --since 30m ดู error ช่วงหลัง deploy
03เทียบ env ระหว่างของเดิมกับของใหม่
04ถามว่า deploy เวลาไหน แล้วพังตอนไหน
อาการที่บอกสาเหตุ
Exited (1) ทันที→config/env หาย
ImagePull error→tag ผิด/registry
↻ Restarting วน→แอป crash ตอน start
Up แต่ 502→แอปยังไม่พร้อม/พอร์ตผิด
⚠️ คำถามแรกที่ควรถามเสมอ
“เปลี่ยนอะไรไปก่อนหน้านี้ไหม”
0%ของเคส
มีการเปลี่ยนแปลงนำมาก่อน
🗣️ ให้ทุกคนพูดตาม 1 รอบ
เคส 3

“ระบบช้า / ค้างเป็นช่วงๆ”

docker stats # CPU / MEM ตันหรือเปล่าdf -h # ดิสก์เต็มไหม ← สาเหตุที่ถูกมองข้ามบ่อยdocker system df # docker กินพื้นที่ไปเท่าไหร่docker ps -a | grep -i restart # มีตัวไหน restart วนอยู่ไหม
CPU55%
MEM97%
DISKเต็ม
↻มี container วน restart อยู่ไหม
🔴MEM ใกล้ 100% → เตรียมเจอ Exit 137 (OOM)
🟠ดิสก์เต็ม → container เขียน log ไม่ได้ → พังแบบไม่มีเหตุผล
🧹ล้างของไม่ใช้: docker system prune · ระวัง -a --volumes ลบ volume ด้วย — ห้ามใส่บนเครื่องลูกค้า
เคส 4

“ข้อมูลหายหลัง restart”

ข้อมูลใน container จะหายทุกครั้งที่มันถูกสร้างใหม่ — ถ้าไม่มี volume

ไม่มี volume
📦 db
📄 data📄 data📄 data
↻ ถูกสร้างใหม่ ✕ ข้อมูลหาย
มี volume
📦 db
🛢 volume
📄 data📄 data📄 data
✓ สร้าง container ใหม่ ข้อมูลยังอยู่
เคส 4 · เช็คอะไร

มี volume ผูกไว้ไหม?

เช็คว่ามี volume ผูกไว้ไหม: docker inspect <name> | grep -A10 Mounts
ในไฟล์ compose ดูว่า service นั้นมี volumes: หรือเปล่า
🚫ถ้ามีคนเคยรัน docker compose down -v หรือ docker volume rm → ข้อมูลหายถาวร กู้ไม่ได้ ต้องไปดู backup
💡เคสแบบนี้ให้ escalate ทันที พร้อมข้อมูลว่ามีใครรันคำสั่งอะไรไปบ้าง เมื่อไหร่ — รีบถามก่อนที่คนจะจำไม่ได้
⭐ แปะไว้ข้างจอ

Checklist — ไล่ปัญหาใน 5 ขั้น

1มันรันอยู่ไหมdocker compose ps / docker ps -a
2มันบ่นว่าอะไรlogs --tail 200 -t อ่านจากบรรทัดล่างขึ้นบน
3config ถูกไหมexec <name> env / เทียบกับไฟล์ compose
4ทรัพยากรพอไหมdocker stats, df -h
5เน็ตเวิร์กถึงกันไหมcurl localhost:<port> จากในเครื่อง
✅ทำครบ 5 ข้อนี้ก่อน escalate — จะบอก dev ได้เลยว่าปัญหาอยู่โซนไหน

เมื่อไหร่ควร Escalate — และต้องแนบอะไร

ควรส่งต่อเมื่อ
→ต้องแก้โค้ด หรือแก้ config ระดับ production
→เกี่ยวกับข้อมูลสูญหาย / ต้องกู้ backup
→ทำครบ checklist แล้วยังไม่รู้สาเหตุ
→ต้องรันคำสั่งที่มีผลถาวร เช่น ลบ volume
🎫 แนบไปด้วยเสมอescalate
ชื่อ service / container และ image tag
docker ps -a (ผลลัพธ์)
logs --tail 200 -t
เวลาที่เริ่มมีอาการ + สิ่งที่เปลี่ยนก่อนหน้า
สิ่งที่ลองแก้ไปแล้ว
🧾ลองเทียบกับฟอร์ม ticket ที่ทีมใช้อยู่จริง — ยังขาดข้อไหนบ้าง?

สรุป Day 1

Container = แอป + ของที่มันต้องใช้ แพ็กรวมไว้ในกล่องเดียว
ps -a · logs · exec · stats · inspect = ครอบคลุมงานที่ต้องใช้แทบทั้งหมด
อ่าน STATUS และ exit code เป็น = รู้ทันทีว่าควรไปดูอะไรต่อ
Compose = ไฟล์เดียวที่บอกว่าระบบประกอบด้วยอะไร มี 4 จุดหลักที่ต้องดูเป็น
เก็บ log ก่อน restart เสมอ
➡️พรุ่งนี้: ถ้ามี container เยอะๆ หลายเครื่อง จะจัดการยังไง — Kubernetes & Rancher
ถาม-ตอบ

Q&A

มีเคสจริงที่เคยเจอแล้วอยากถาม เอามาคุยกันได้เลย

📝 การบ้าน: ลองเปิด docker compose ps กับระบบที่ตัวเองดูแลอยู่ 🔑 เตรียมพรุ่งนี้: สิทธิ์เข้า Rancher + VPN
?
ภาพรวมทุกฉากคลิกเพื่อไป · Esc เพื่อปิด

ปุ่มลัด

→ · Space · PgDn · คลิกจังหวะถัดไป
← · PgUpย้อนหนึ่งจังหวะ
↓ / ↑ข้ามทั้งฉาก ไปถัดไป / ก่อนหน้า
Home / Endฉากแรก / ฉากสุดท้าย
O · Escภาพรวมทุกฉาก
ตัวเลข + Enterไปฉากนั้น
Fเต็มจอ
Bพักจอ (ขาว)
Pพิมพ์ / บันทึก PDF
?เปิด/ปิดหน้านี้
กด → เพื่อไปต่อ · O ภาพรวม · ? ปุ่มลัด