Day 1 of 2 — พื้นฐาน Docker & Docker Compose
ที่เอาไปใช้กับเคสลูกค้าได้จริง
5 ช่วง จากพื้นฐานไปจนถึงเคสจริง
Docker คืออะไรcontainer vs VM, ศัพท์ที่ต้องรู้
คำสั่งพื้นฐานที่ใช้จริงps, logs, exec, stats, inspect
ใช้จริงที่สุดImage & Registrytag, pull, อ่าน Dockerfile ให้เป็น
Docker Composeอ่านไฟล์เป็น, คำสั่งที่ใช้บ่อย
เคสจริงที่เจอบ่อยchecklist การไล่ปัญหา
ใช้จริงที่สุดdocker version ตอนนี้เลย ใครขึ้น error ยกมือและทำไมระบบของเราถึงรันอยู่บนมัน
แพ็ก แอป + ไลบรารี + ค่า config ทั้งหมดไว้ในกล่องเดียว แล้วส่งกล่องนั้นไปรันที่ไหนก็ได้
Docker คือเครื่องมือสำหรับแพ็กแอปพร้อมทุกอย่างที่มันต้องใช้ ให้กลายเป็น “กล่อง” ที่ยกไปรันที่เครื่องไหนก็ได้ แล้วได้ผลเหมือนกันทุกที่
เทคโนโลยีแยกแอปออกจากกันแบบนี้มีอยู่ใน Linux มานานแล้ว แต่ใช้ยากมาก
Docker เปิดตัว แล้วทำให้มันเหลือแค่คำสั่งไม่กี่คำ
กลายเป็นมาตรฐานที่ทุกที่ใช้กันทุกวันนี้
docker ที่เราพิมพ์การแพ็กแอปพร้อมของที่มันต้องใช้ทั้งหมดไว้ด้วยกัน แล้วให้มันรันแบบแยกขาดจากแอปอื่นบนเครื่องเดียวกัน
เบื้องหลังคือความสามารถของ Linux สองตัวนี้
เส้นประ = เพดานที่ตั้งไว้ให้แต่ละกล่อง

ต้องเตรียม runtime, library และ config ที่ปลายทางให้ครบ
พกแอป + runtime + library ที่ต้องใช้มาด้วย
VM แต่ละตัวมี OS เต็มตัวของตัวเอง
ทุกกล่องใช้ kernel ของเครื่องแม่ร่วมกัน
สูตรอาหาร — บอกว่าจะประกอบ image ยังไง
อาหารแช่แข็ง — พร้อมใช้ แก้ไม่ได้ (read-only)
🔒 read-onlyอาหารที่อุ่นแล้วบนจาน — คือ image ที่กำลังรันอยู่
| ศัพท์ | คืออะไร | เจอตอนไหน |
|---|---|---|
| Image | แพ็กเกจแอปที่พร้อมรัน | ตอน deploy / pull ไม่ผ่าน |
| Container | image ที่กำลังรันอยู่ | ตอนดูสถานะ/log |
| Volume | ที่เก็บข้อมูลถาวร นอก container | ตอนข้อมูลหายหลัง restart |
| Network | ช่องทางให้ container คุยกัน | ตอน service เชื่อมกันไม่ได้ |
| Registry | คลังเก็บ image (Docker Hub, Harbor, ECR) | ตอน ImagePull ไม่ผ่าน |
| Port mapping | เปิดประตูจากเครื่องแม่เข้า container | ตอนเข้าเว็บไม่ได้ |
เราพิมพ์คำสั่งที่ CLI → daemon เป็นคนลงมือทำจริง
ถ้า daemon ไม่ทำงาน = Docker ไม่ได้เปิด ไม่ใช่แอปพัง
→ เช็คว่า Docker Desktop / docker service เปิดอยู่หรือเปล่า
5 คำสั่งนี้ครอบคลุมงานที่เราต้องใช้ 0%
docker psดูว่ามีอะไรรันอยู่บ้าง สถานะเป็นยังไงdocker logsดู error ที่แอปพ่นออกมาdocker execเข้าไปข้างใน container เพื่อเช็คของdocker restartลองรีสตาร์ทดูก่อนdocker inspectดู config, env, network, mount ของ containerdocker <คำกริยา> <ชื่อ container> — โครงสร้างเหมือนกันหมดdocker ps — ดูว่าอะไรรันอยู่# ดูเฉพาะที่กำลังรัน docker ps # ดูทั้งหมด รวมตัวที่ตายไปแล้ว ← สำคัญมากตอนไล่ปัญหา docker ps -a # ดูเฉพาะบางคอลัมน์ ให้อ่านง่าย docker ps --format "table {{.Names}}\t{{.Status}}\t{{.Ports}}"
docker ps ไม่เจอ → ต้องใช้ -a เสมอ เพราะ container ที่ตายแล้วจะไม่โผล่ในลิสต์ปกติ| STATUS | แปลว่า |
|---|---|
| ● Up 3 hours | ปกติ รันมา 3 ชั่วโมงแล้ว |
| ● Up 2 min (healthy) | ปกติ และผ่าน health check ด้วย |
| ■ Exited (0) | จบการทำงานปกติ — มักเป็น job ที่รันเสร็จแล้ว |
| ✕ Exited (1) | แอปพังเอง → ไปดู docker logs ต่อ |
| ⚡ Exited (137) | โดนฆ่าเพราะใช้ RAM เกิน (OOM) → เพิ่ม memory limit |
| ↻ Restarting (1) | ตายแล้วเกิดใหม่วนไปเรื่อยๆ → แอปพังตั้งแต่ตอนเริ่ม |
Restarting (1) ควรไปดูอะไรต่อ? → docker logsตัวเลขในวงเล็บหลัง Exited คือเบาะแสแรก
จบการทำงานปกติ
ไปดู docker logs ต่อ
ใช้ RAM เกินที่ตั้งไว้ ระบบเลยฆ่าทิ้ง — ไม่ใช่บั๊กของแอปเสมอไป อาจแค่ตั้ง limit ต่ำไป
จบเพราะถูกสั่งให้หยุด
docker logs — คำสั่งที่จะใช้บ่อยที่สุด# ดู log ล่าสุด 100 บรรทัด พร้อมเวลา docker logs --tail 100 -t my-app # ตามดูแบบ real-time (Ctrl+C เพื่อออก) docker logs -f my-app # ดูเฉพาะ 30 นาทีล่าสุด docker logs --since 30m my-app # กรองเฉพาะบรรทัดที่มีคำว่า error docker logs my-app 2>&1 | grep -i error
docker logs --tail 200 -t ไปด้วยเสมอ จะช่วยได้เยอะมาก--tail 200 -t — -t สำคัญเพราะ dev ต้องเทียบเวลาdocker exec — เข้าไปดูข้างใน# เข้า shell ข้างใน container docker exec -it my-app sh # ลอง sh ก่อน (มีเกือบทุก image) docker exec -it my-app bash # ถ้า image มี bash # สั่งทีละคำสั่งโดยไม่ต้องเข้าไป docker exec my-app env # ดู environment variables docker exec my-app ls /app # ดูไฟล์ข้างใน docker exec my-app cat /app/config.json
-it = interactive + terminal ต้องใส่คู่กันเสมอเวลาเข้า shelldocker restart my-appรีสตาร์ท — ทางแก้เบื้องต้นอันดับแรก↻ Updocker stop my-appหยุดแบบสุภาพ (รอ 10 วิ)■ Exiteddocker start my-appเปิดกลับ▶ Updocker kill my-appฆ่าทันที — ใช้เมื่อ stop ไม่ยอมหยุด⚡ Exiteddocker rm my-appลบ container (ต้อง stop ก่อน)ลบทิ้งแล้วเคสจริงที่เจอบ่อย
ลูกค้าแจ้งระบบมีอาการ
กด restart
อาการหาย
3 วันต่อมา
เป็นอีก
ไม่มีหลักฐาน
ไล่ต่อไม่ได้
docker logs --tail 200 -t ไว้ก่อนเสมอdocker stats & inspectใช้ตอนลูกค้าบอก “ระบบช้า” — ดูว่า CPU/MEM ตันหรือเปล่า
ใช้ตอนสงสัยว่า env / port / mount ตั้งค่ามาถูกหรือเปล่า
docker stats ถ้า MEM % แตะ 100% บ่อยๆ → เตรียมเจอ Exit 137 (OOM)docker ps -a docker stats docker inspect <name> docker port <name>
docker logs --tail 100 -t <name> docker logs -f <name> docker logs --since 30m <name>
docker restart <name> docker stop / start <name> docker exec -it <name> sh
docker system df docker image ls docker system prune
docker run -d --name web -p 8080:80 nginx แล้วเปิด localhost:8080docker ps — ลองอ่านคอลัมน์ STATUS และ PORTSdocker logs -f web ไว้ แล้วรีเฟรชหน้าเว็บ ดูว่า log ขึ้นอะไรdocker exec -it web sh แล้วลอง ls /usr/share/nginx/htmldocker stop web → docker ps (หายไป) → docker ps -a (ยังอยู่ สถานะ Exited)ps กับ ps -adocker ps ถึงไม่เห็น container ที่ stop ไปแล้ว-p 8080:80 เลข 8080 กับ 80 คืออะไรตรง -p 8080:80 หรือ port ชนกับของเดิมในเครื่อง
เท่าที่ต้องรู้ ไม่ต้องเขียนเป็น
Docker จะเติม :latest ให้อัตโนมัติ
latest ไม่ได้แปลว่าใหม่ล่าสุดเสมอ — มันคือแค่ชื่อ tag หนึ่ง ใครจะตั้งก็ได้ เวลาถามลูกค้าให้ถาม tag ที่แน่ชัดdocker images # ดู image ที่มีในเครื่อง docker pull nginx:1.25 # ดึง image จาก registry docker rmi nginx:1.25 # ลบ image # login เข้า private registry ของบริษัท docker login registry.company.com # ดูว่า image กินพื้นที่ไปเท่าไหร่ docker system df
pull access denied หรือ unauthorized → ส่วนใหญ่คือ ยังไม่ได้ login หรือ ชื่อ image/tag พิมพ์ผิดFROM node:20-alpine # ใช้ base image อะไร WORKDIR /app # โฟลเดอร์ทำงานข้างใน COPY package*.json ./ # ก๊อปไฟล์เข้า image RUN npm install # สั่งรันตอน build COPY . . ENV NODE_ENV=production # ตั้งค่า env EXPOSE 3000 # แอปฟังพอร์ตไหน CMD ["node", "server.js"] # คำสั่งที่รันตอน start ← ดูบรรทัดนี้บ่อย
node:20-alpinenode server.jsFROM (base อะไร), EXPOSE (พอร์ตไหน), CMD (รันอะไร) ก็พอแล้ว| Error ที่เจอ | สาเหตุที่พบบ่อย | ขาดตรงไหน |
|---|---|---|
manifest unknown | tag ที่ระบุไม่มีอยู่จริง | 💻🏷️☁️ |
unauthorized | ยังไม่ได้ login / token หมดอายุ | 💻🔒☁️ |
connection timeout | เน็ต/VPN/firewall เข้า registry ไม่ได้ | 💻⏳☁️ |
ตัวที่ทีมเราใช้จริงในงานประจำวัน
Docker Compose คือเครื่องมือสำหรับสั่งรัน container หลายตัวพร้อมกัน โดยเขียนไว้ในไฟล์เดียวชื่อ docker-compose.yml
คำสั่งที่เห็นในเครื่องลูกค้า บอกอายุของเครื่องได้
รุ่นใหม่ (v2) ที่ใช้กันปัจจุบัน
รุ่นเก่า (v1) — ถ้าลูกค้าใช้คำสั่งนี้ แปลว่าเครื่องยังเป็นของเก่า อาจมี behavior ต่างจากที่เราทดสอบ
เขียนทุกอย่างไว้ในไฟล์ docker-compose.yml ครั้งเดียว แล้วสั่งทีเดียวจบ
services: api: image: registry.company.com/api:1.4.2 ports: ["8080:3000"] # เครื่องแม่ 8080 → ข้างใน 3000 environment: DB_HOST: db # เรียก service อื่นด้วย "ชื่อ service" depends_on: [db] restart: unless-stopped db: image: postgres:15 volumes: ["pgdata:/var/lib/postgresql/data"] # เก็บข้อมูลถาวร volumes: pgdata:
| คีย์ | อ่านว่ายังไง |
|---|---|
image | service นี้ใช้ image อะไร tag ไหน — ตรงกับที่ลูกค้าบอกหรือเปล่า |
ports | "ข้างนอก:ข้างใน" — เข้าเว็บไม่ได้ให้ดูตรงนี้ก่อน |
environment | ค่า config เช่น host ของ DB, API key — ผิดบ่อยที่สุด |
volumes | "ในเครื่อง:ใน container" — ข้อมูลหายหลัง restart ให้ดูตรงนี้ |
"3000:8080" ต้องเข้าเว็บพอร์ตอะไร?
→ 3000
ตัวซ้ายเสมอ = ประตูฝั่งเครื่องแม่
docker compose up -d # สร้างและรันทั้งหมด (เบื้องหลัง) docker compose ps # ดูสถานะทุก service docker compose logs -f api # ดู log เฉพาะ service ← ใช้บ่อยสุด docker compose logs --tail 100 # ดู log ทุก service docker compose restart api # รีสตาร์ทเฉพาะตัวเดียว docker compose exec api sh # เข้าไปข้างใน docker compose down # หยุดและลบทั้งหมด docker compose pull && docker compose up -d # อัปเดตเป็น image ใหม่
docker compose down -v จะลบ volume ทิ้งด้วย = ข้อมูลหายถาวร — อย่าใช้บนเครื่องลูกค้าเด็ดขาดใน compose ให้เรียกกันด้วย ชื่อ service (db) ไม่ใช่ localhost — เพราะแต่ละ container มี localhost ของตัวเอง
"8080:3000" เข้าเว็บที่ 8080 ไม่ใช่ 3000 · แก้ไฟล์แล้วต้อง up -d ใหม่ถึงจะมีผล
ทำให้ container ที่พังกลับมาเองเรื่อยๆ อาจเห็น “Up” ทั้งที่จริงมันวน restart อยู่ — ดู log ให้ชัวร์
แก้ yml เสร็จต้อง docker compose up -d ซ้ำ · restart เฉยๆ ไม่โหลด config ใหม่
lab/docker-compose.yml ที่แจกให้ อ่านว่ามี service อะไรบ้างdocker compose up -d แล้ว docker compose ps — ครบทุกตัวไหมDB_HOST ให้ผิด → up -d ใหม่ → ดู compose logs api ว่าฟ้องว่าอะไรenvironment: DB_HOST: dbdatabase
db → docker compose up -d → ยืนยันว่ากลับมา OKเจอคำว่า ECONNREFUSED / getaddrinfo แปลว่าต่อปลายทางไม่ติด
up -d ใหม่ แค่ restart ไม่พอdb ไม่ใช่ localhostdocker compose ps — container ยังรันอยู่ไหม (Up หรือ Exited)docker compose logs --tail 100 <service> ดูว่าตายเพราะอะไรdocker port <name> ตรงกับที่ลูกค้าเข้าไหมcurl localhost:8080logs --since 30m ดู error ช่วงหลัง deploydocker system prune · ระวัง -a --volumes ลบ volume ด้วย — ห้ามใส่บนเครื่องลูกค้าข้อมูลใน container จะหายทุกครั้งที่มันถูกสร้างใหม่ — ถ้าไม่มี volume
docker inspect <name> | grep -A10 Mountsvolumes: หรือเปล่าdocker compose down -v หรือ docker volume rm → ข้อมูลหายถาวร กู้ไม่ได้ ต้องไปดู backupdocker compose ps / docker ps -alogs --tail 200 -t อ่านจากบรรทัดล่างขึ้นบนexec <name> env / เทียบกับไฟล์ composedocker stats, df -hcurl localhost:<port> จากในเครื่องdocker ps -a (ผลลัพธ์)logs --tail 200 -tps -a · logs · exec · stats · inspect = ครอบคลุมงานที่ต้องใช้แทบทั้งหมดมีเคสจริงที่เคยเจอแล้วอยากถาม เอามาคุยกันได้เลย
docker compose ps กับระบบที่ตัวเองดูแลอยู่
🔑 เตรียมพรุ่งนี้: สิทธิ์เข้า Rancher + VPN
| → · Space · PgDn · คลิก | จังหวะถัดไป |
| ← · PgUp | ย้อนหนึ่งจังหวะ |
| ↓ / ↑ | ข้ามทั้งฉาก ไปถัดไป / ก่อนหน้า |
| Home / End | ฉากแรก / ฉากสุดท้าย |
| O · Esc | ภาพรวมทุกฉาก |
| ตัวเลข + Enter | ไปฉากนั้น |
| F | เต็มจอ |
| B | พักจอ (ขาว) |
| P | พิมพ์ / บันทึก PDF |
| ? | เปิด/ปิดหน้านี้ |