ทำไมเราต้องรู้เรื่องนี้

Agenda — Day 1

ปัญหาคลาสสิก: "บนเครื่องผมมันรันได้นะ"

Docker คืออะไร

Containerization คืออะไร

Containerization = ทำแอปให้เป็น “ฟู้ดทรัค”

🏪 แอปแบบติดตั้งตรงบนเครื่องต้องเตรียม runtime, library และ config ที่ปลายทางให้ครบ

🚚 Containerพกแอป + runtime + library ที่ต้องใช้มาด้วย

Container ต่างจาก VM ยังไง

Image → Container

ศัพท์ที่ต้องรู้จัก

ภาพรวมการทำงาน

• เราพิมพ์คำสั่งที่ CLI → daemon เป็นคนลงมือทำจริง
• ถ้า daemon ไม่ทำงาน จะเจอ error Cannot connect to the Docker daemon
• → เช็คว่า Docker Desktop / docker service เปิดอยู่หรือเปล่า

5 คำสั่งที่ใช้บ่อยที่สุด

docker ps — ดูว่าอะไรรันอยู่

# ดูเฉพาะที่กำลังรัน
docker ps

# ดูทั้งหมด รวมตัวที่ตายไปแล้ว ← สำคัญมากตอนไล่ปัญหา
docker ps -a

# ดูเฉพาะบางคอลัมน์ ให้อ่านง่าย
docker ps --format "table {{.Names}}\t{{.Status}}\t{{.Ports}}"

อ่านคอลัมน์ STATUS ให้เป็น

docker logs — คำสั่งที่จะใช้บ่อยที่สุด

# ดู log ล่าสุด 100 บรรทัด พร้อมเวลา
docker logs --tail 100 -t my-app

# ตามดูแบบ real-time (Ctrl+C เพื่อออก)
docker logs -f my-app

# ดูเฉพาะ 30 นาทีล่าสุด
docker logs --since 30m my-app

# กรองเฉพาะบรรทัดที่มีคำว่า error
docker logs my-app 2>&1 | grep -i error

docker exec — เข้าไปดูข้างใน

# เข้า shell ข้างใน container
docker exec -it my-app sh        # ลอง sh ก่อน (มีเกือบทุก image)
docker exec -it my-app bash      # ถ้า image มี bash

# สั่งทีละคำสั่งโดยไม่ต้องเข้าไป
docker exec my-app env           # ดู environment variables
docker exec my-app ls /app       # ดูไฟล์ข้างใน
docker exec my-app cat /app/config.json

สั่ง start / stop / restart

docker restart my-app     # รีสตาร์ท — ทางแก้เบื้องต้นอันดับแรก
docker stop my-app        # หยุดแบบสุภาพ (รอ 10 วิ)
docker start my-app       # เปิดกลับ
docker kill my-app        # ฆ่าทันที — ใช้เมื่อ stop ไม่ยอมหยุด
docker rm my-app          # ลบ container (ต้อง stop ก่อน)

docker stats & inspect

docker stats
docker stats my-app --no-stream

docker inspect my-app
docker inspect my-app | grep -A5 Env
docker port my-app

Cheat Sheet — Docker

docker ps -a
docker stats
docker inspect <name>
docker port <name>

docker logs --tail 100 -t <name>
docker logs -f <name>
docker logs --since 30m <name>

docker restart <name>
docker stop / start <name>
docker exec -it <name> sh

docker system df
docker image ls
docker system prune

ลองไล่ปัญหาด้วยตัวเอง

Image และ Tag

registry.company.com/team/my-app:1.4.2
└─── registry ───┘ └─ ชื่อ ─┘ └tag┘

• tag = เวอร์ชันของ image เช่น 1.4.2, staging, latest
• ถ้าไม่ใส่ tag Docker จะเติม :latest ให้อัตโนมัติ

คำสั่งเกี่ยวกับ Image

docker images                    # ดู image ที่มีในเครื่อง
docker pull nginx:1.25           # ดึง image จาก registry
docker rmi nginx:1.25            # ลบ image

# login เข้า private registry ของบริษัท
docker login registry.company.com

# ดูว่า image กินพื้นที่ไปเท่าไหร่
docker system df

อ่าน Dockerfile ให้พอเข้าใจ

FROM node:20-alpine          # ใช้ base image อะไร
WORKDIR /app                  # โฟลเดอร์ทำงานข้างใน
COPY package*.json ./         # ก๊อปไฟล์เข้า image
RUN npm install               # สั่งรันตอน build
COPY . .
ENV NODE_ENV=production       # ตั้งค่า env
EXPOSE 3000                   # แอปฟังพอร์ตไหน
CMD ["node", "server.js"]     # คำสั่งที่รันตอน start ← ดูบรรทัดนี้บ่อย

Registry — image มาจากไหน

Docker Compose คืออะไร

• ระบบจริงมักไม่ได้มีแค่ตัวเดียว — เช่น เว็บ + API + ฐานข้อมูล = 3 container ที่ต้องทำงานร่วมกัน
• ไฟล์ compose บอกว่า มี service อะไรบ้าง ใช้ image ไหน เปิดพอร์ตอะไร ต่อกันยังไง
• สั่งครั้งเดียวขึ้นทั้งชุด ปิดครั้งเดียวลงทั้งชุด

ทำไมต้องมี Compose

docker run -d --name db \
  -e POSTGRES_PASSWORD=... \
  -v pgdata:/var/lib/... postgres

docker run -d --name api \
  -p 3000:3000 --link db ...

docker run -d --name web ...

docker compose up -d

อ่าน docker-compose.yml

services:
  api:
    image: registry.company.com/api:1.4.2
    ports: ["8080:3000"]        # เครื่องแม่ 8080 → ข้างใน 3000
    environment:
      DB_HOST: db                     # เรียก service อื่นด้วย "ชื่อ service"
    depends_on: [db]
    restart: unless-stopped

  db:
    image: postgres:15
    volumes: ["pgdata:/var/lib/postgresql/data"]   # เก็บข้อมูลถาวร

volumes:
  pgdata:

4 จุดที่ต้องดูเป็นในไฟล์ Compose

คำสั่ง Compose ที่ใช้บ่อย

docker compose up -d              # สร้างและรันทั้งหมด (เบื้องหลัง)
docker compose ps                 # ดูสถานะทุก service
docker compose logs -f api        # ดู log เฉพาะ service ← ใช้บ่อยสุด
docker compose logs --tail 100    # ดู log ทุก service
docker compose restart api        # รีสตาร์ทเฉพาะตัวเดียว
docker compose exec api sh        # เข้าไปข้างใน
docker compose down               # หยุดและลบทั้งหมด
docker compose pull && docker compose up -d   # อัปเดตเป็น image ใหม่

เรื่องที่พลาดกันบ่อยใน Compose

Compose: รันสแตกเล็กๆ แล้วทำให้มันพัง

เคส 1 — "เข้าเว็บไม่ได้เลย"

เคส 2 — "หลัง deploy แล้วพัง"

เคส 3 — "ระบบช้า / ค้างเป็นช่วงๆ"

docker stats                     # CPU / MEM ตันหรือเปล่า
df -h                            # ดิสก์เต็มไหม ← สาเหตุที่ถูกมองข้ามบ่อย
docker system df                 # docker กินพื้นที่ไปเท่าไหร่
docker ps -a | grep -i restart   # มีตัวไหน restart วนอยู่ไหม

เคส 4 — "ข้อมูลหายหลัง restart"

• ข้อมูลใน container จะหายทุกครั้งที่มันถูกสร้างใหม่ — ถ้าไม่มี volume
• เช็คว่ามี volume ผูกไว้ไหม: docker inspect <name> | grep -A10 Mounts
• ในไฟล์ compose ดูว่า service นั้นมี volumes: หรือเปล่า

Checklist — ไล่ปัญหาใน 5 ขั้น

เมื่อไหร่ควร Escalate — และต้องแนบอะไร

สรุป Day 1

• Container = แอป + ของที่มันต้องใช้ แพ็กรวมไว้ในกล่องเดียว
• ps -a · logs · exec · stats · inspect = ครอบคลุมงานที่ต้องใช้แทบทั้งหมด
• อ่าน STATUS และ exit code เป็น = รู้ทันทีว่าควรไปดูอะไรต่อ
• Compose = ไฟล์เดียวที่บอกว่าระบบประกอบด้วยอะไร มี 4 จุดหลักที่ต้องดูเป็น
• เก็บ log ก่อน restart เสมอ