All Courses
Python 101 ฉบับเริ่มจากศูนย์ แต่ไม่จบที่ Hello World
Part 1 of 4pythonbeginner

Python 101 ฉบับเริ่มจากศูนย์ แต่ไม่จบที่ Hello World

แชร์คอร์สนี้

OverviewSlides (1)Materials (1)

จากคนที่มองโค้ดเหมือนอักษรลับ สู่คนที่สั่งคอมพิวเตอร์ทำงานเองได้

เช้าวันแรกของการเรียนเขียนโปรแกรม หน้าจอว่างเปล่ามักดูน่ากลัวกว่าที่ควรจะเป็น

เคอร์เซอร์กะพริบเหมือนกำลังถามว่า “จะพิมพ์อะไรล่ะ?” ส่วนคนหน้าจอก็คิดกลับว่า “ถ้ารู้จะมานั่งเรียนทำไมล่ะ?”

ข่าวดีคือโปรแกรมแรกของเราไม่ต้องเป็นเกม ไม่ต้องเป็น AI และไม่ต้องช่วยโลกจากอุกกาบาต แค่ทำให้คอมพิวเตอร์พิมพ์ข้อความหนึ่งบรรทัดออกมาก็ถือว่าเราเริ่มสื่อสารกับมันได้แล้ว

print("Hello World")

กด Run แล้วเห็นคำว่า Hello World ปรากฏขึ้นมา นั่นอาจดูเป็นเหตุการณ์เล็ก ๆ แต่ความหมายของมันใหญ่กว่านั้น เราเพิ่งเขียนคำสั่ง และเครื่องทำตามคำสั่งของเราอย่างตรงไปตรงมา

ตรงไปตรงมามากจนถ้าเราพิมพ์ผิด มันก็พังอย่างตรงไปตรงมาเช่นกัน

บทความนี้พาเดินตั้งแต่ Python คืออะไร ไปจนถึงตัวแปร ชนิดข้อมูล ตัวดำเนินการ เงื่อนไข Loop, Input และ Function พร้อมตัวอย่างที่เอาไปลองต่อได้ทันที


1. Python คืออะไร และทำไมคนเริ่มต้นถึงมักเจอมันก่อน

Python เป็นภาษาการเขียนโปรแกรมระดับสูง หรือ High-level Programming Language

คำว่า “ระดับสูง” ไม่ได้หมายถึงเนื้อหายากหรือเอาไว้ให้โปรแกรมเมอร์อาวุโสใช้ มันหมายถึงภาษาที่เขียนใกล้กับวิธีสื่อสารของมนุษย์มากกว่าภาษาเครื่อง

ลองดูงานง่าย ๆ อย่างการบวกเลข 5 กับ 3

ภาษา Assembly อาจต้องระบุว่าจะนำตัวเลขไปเก็บตรงไหน แล้วค่อยสั่งให้เครื่องบวกค่าในตำแหน่งเหล่านั้น

MOV AX, 5
MOV BX, 3
ADD AX, BX

Python เขียนสั้นกว่ามาก

print(5 + 3)

ทั้งสองแบบกำลังคุยกับคอมพิวเตอร์เหมือนกัน เพียงแต่ Python มีล่ามที่ช่วยแปลความตั้งใจของเราให้เครื่องเข้าใจ จึงอ่านง่ายและทดลองได้เร็ว

ภาษาที่รันแล้วเห็นผลทันที

Python ทำงานแบบ Interpreted Language ในภาพรวม เราเขียนคำสั่งแล้วให้ Python interpreter ประมวลผลได้เลย เหมือนมีล่ามนั่งข้าง ๆ คอยแปลทีละช่วง

ภาษาที่ต้อง Compile เปรียบเหมือนส่งหนังสือทั้งเล่มไปแปลก่อนจึงค่อยอ่าน ส่วน Python เหมือนล่ามแปลให้ฟังระหว่างสนทนา

ข้อดีสำหรับผู้เริ่มต้นคือวงรอบการเรียนสั้นมาก

  1. พิมพ์โค้ด
  2. กด Run
  3. เห็นผลหรือเห็น Error
  4. แก้แล้วลองใหม่

Error จึงไม่ใช่ใบแดงที่บอกว่าเราไม่เหมาะกับการเขียนโปรแกรม มันเป็นข้อความจากคอมพิวเตอร์ที่บอกว่า “ผมตามไม่ทันตรงนี้ ช่วยอธิบายใหม่หน่อย”

Python ใช้ทำอะไรได้บ้าง

Python ไปโผล่ในงานหลายประเภท เพราะอ่านง่ายและมี Library ให้ใช้จำนวนมาก

  • สร้างเว็บไซต์และ API
  • วิเคราะห์ข้อมูลและสร้างกราฟ
  • พัฒนา Machine Learning และ AI
  • ทำงานซ้ำ ๆ ให้เป็น Automation
  • เขียนโปรแกรมควบคุมอุปกรณ์
  • สร้างเครื่องมือเล็ก ๆ สำหรับงานประจำวัน

Library เปรียบเหมือนกล่องเครื่องมือสำเร็จรูป ถ้าต้องตอกตะปู เราไม่จำเป็นต้องถลุงแร่แล้วหล่อค้อนเอง มีคนทำค้อนมาให้แล้ว เราเพียงเรียนรู้ว่าจะหยิบอันไหนและใช้อย่างไร

ภาพจำแบบเร็ว: Python อ่านง่ายพอให้มือใหม่เริ่มได้ และมีเครื่องมือมากพอให้คนทำงานจริงใช้ต่อได้อีกไกล


2. จะเขียน Python ที่ไหนดี

ผู้เริ่มต้นมักเจอสองทางเลือกหลัก

Google Colab สำหรับทดลองทันที

Google Colab เปิด Notebook บน browser และรันโค้ดแยกเป็น Cell ได้ เหมาะกับการเรียน ทดลอง และ Demo เพราะไม่ต้องตั้งค่าเครื่องมาก

เปิด Notebook ใหม่ พิมพ์โค้ด แล้วกด Shift + Enter

print("สวัสดี Python")
print(5 + 3)

ถ้าเห็นผลลัพธ์สองบรรทัด แสดงว่าพื้นที่ทดลองพร้อมแล้ว

Notebook ให้ความรู้สึกเหมือนสมุดทดลอง เรารันทีละ Cell แก้บางส่วน แล้วดูผลได้ทันที แต่ต้องจำว่าสถานะของตัวแปรจะค้างอยู่ใน Session ถ้ารัน Cell สลับลำดับ บางครั้งผลอาจทำให้เรางงได้

Python และ VS Code สำหรับทำโปรเจกต์บนเครื่อง

เมื่อเริ่มทำงานเป็นไฟล์จริง เรามักติดตั้ง Python และใช้โปรแกรมเขียนโค้ด เช่น VS Code

ขั้นตอนภาพรวมมีดังนี้

  1. ติดตั้ง Python จากเว็บไซต์ทางการ
  2. เปิด Terminal แล้วตรวจด้วย python --version หรือ python3 --version
  3. ติดตั้ง VS Code
  4. ติดตั้งส่วนเสริม Python และ Jupyter
  5. สร้างไฟล์ main.py
  6. รันด้วย python main.py

บน Windows ระหว่างติดตั้งควรสังเกตตัวเลือกเพิ่ม Python ลงใน PATH เพราะ PATH ทำให้ Terminal รู้ว่าจะไปหาโปรแกรม Python ที่ไหน

ไฟล์ .py เหมาะกับโปรแกรมที่ต้องรันเป็นชุด ส่วน .ipynb เหมาะกับการเรียน การสำรวจข้อมูล และการทดลองทีละ Cell

มือใหม่ไม่ต้องเลือกข้าง: เริ่มใน Colab ให้คล่อง แล้วค่อยย้ายไปไฟล์ .py เมื่ออยากจัดโปรเจกต์ให้เป็นระเบียบ


3. Variable กล่องติดป้ายที่เก็บข้อมูลให้เรา

ลองนึกว่าบนโต๊ะมีของหลายชิ้น ถ้าวางกองรวมกัน เราต้องรื้อทุกครั้งที่อยากหยิบ แต่ถ้าใส่กล่องและติดป้ายว่า “ใบเสร็จ”, “สายชาร์จ” และ “ขนมที่ห้ามเพื่อนกิน” การเรียกใช้จะง่ายขึ้น

ตัวแปร หรือ Variable ทำหน้าที่คล้ายกล่องติดป้าย

name = "Mali"
age = 20
height = 1.62
is_student = True

เครื่องหมาย = ตรงนี้หมายถึงการกำหนดค่า ฝั่งขวาคือข้อมูลที่นำไปเก็บ ฝั่งซ้ายคือชื่อที่เราจะใช้เรียกข้อมูลนั้นภายหลัง

print(name)
print(age)

age = 21
print(age)

ตัวแปรเปลี่ยนค่าได้ จึงเรียกว่า Variable ถ้าเราใส่ค่าใหม่ในกล่องเดิม ค่าก่อนหน้าก็ถูกแทนที่

ตั้งชื่ออย่างไรให้ตัวเองในอนาคตไม่โกรธ

ชื่ออย่าง x, a1, tmp2 เขียนเร็ว แต่คนที่กลับมาอ่านอีกเดือนอาจต้องเล่นเกมทายใจตัวเอง

ชื่อที่ดีบอกความหมายของข้อมูล

student_name = "Mali"
total_price = 450
is_logged_in = False

Python นิยมรูปแบบ snake_case ใช้ตัวพิมพ์เล็กและ _ คั่นคำ

กฎสำคัญมีไม่กี่ข้อ

  • ห้ามขึ้นต้นด้วยตัวเลข
  • ห้ามมีช่องว่าง
  • ตัวพิมพ์ใหญ่กับเล็กถือเป็นคนละชื่อ
  • หลีกเลี่ยงคำที่ Python ใช้เป็นคำสั่ง เช่น if, for, class

name และ Name เป็นคนละตัวแปร คอมพิวเตอร์ไม่รู้ว่าเรากด Shift พลาด มันคิดว่าเราตั้งใจสร้างคนละชื่อจริง ๆ


4. Data Type ของในกล่องเป็นคนละชนิดกัน

ตัวแปรเป็นกล่อง ส่วน Data Type บอกว่าของในกล่องคืออะไร

ตัวเลขจำนวนเต็มด้วย int

age = 20
temperature = -5
year = 2026

ตัวเลขทศนิยมด้วย float

height = 1.62
price = 99.50

ข้อความด้วย str

name = "Mali"
phone = "0812345678"

หมายเลขโทรศัพท์หน้าตาเหมือนตัวเลข แต่เราไม่ได้เอาไปบวกหรือลบ และเลขศูนย์ด้านหน้ามีความหมาย จึงควรเก็บเป็นข้อความ

ค่าจริงหรือเท็จด้วย bool

is_student = True
has_discount = False

True และ False ต้องขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่

ข้อมูลหลายชิ้นด้วย Collection

list เก็บข้อมูลเป็นลำดับและแก้ไขได้

fruits = ["apple", "banana", "mango"]
scores = [85, 92, 78]

tuple คล้าย List แต่ไม่เปิดให้แก้ค่าแบบเดิม เหมาะกับข้อมูลที่ต้องการสื่อว่าไม่ควรเปลี่ยน

bangkok = (13.7563, 100.5018)

dict เก็บข้อมูลแบบ Key และ Value

student = {
    "name": "Mali",
    "score": 92,
    "passed": True,
}

set เก็บสมาชิกไม่ซ้ำและไม่ได้เน้นลำดับ

visitors = {"Ann", "Bob", "Ann", "Mali"}
print(visitors)

ตรวจชนิดข้อมูลด้วย type()

print(type(25))       # int
print(type(1.75))     # float
print(type("25"))    # str
print(type(True))     # bool

สังเกตว่า 25 กับ "25" หน้าตาคล้ายกันสำหรับคน แต่ Python เห็นคนละชนิด ตัวแรกคำนวณได้ ตัวหลังคือข้อความสองตัวอักษร

กับดักยอดนิยม: ถ้า Python บ่นว่าบวกตัวเลขกับข้อความไม่ได้ ให้ดู Data Type ก่อนสงสัยว่าคอมพิวเตอร์มีอคติกับเรา


5. Operators เครื่องหมายที่ทำให้ข้อมูลเริ่มขยับ

เมื่อมีข้อมูลแล้ว เราต้องมีวิธีคำนวณ เปรียบเทียบ และเชื่อมเงื่อนไข

Arithmetic Operators

print(10 + 3)   # 13
print(10 - 3)   # 7
print(10 * 3)   # 30
print(10 / 3)   # 3.333...
print(10 // 3)  # 3
print(10 % 3)   # 1
print(2 ** 10)  # 1024

% หรือ Modulus หารเอาเศษ จึงใช้ตรวจเลขคู่ได้

number = 14
is_even = number % 2 == 0
print(is_even)

Comparison Operators

ผลลัพธ์ของการเปรียบเทียบคือ Boolean

age = 20

print(age == 20)  # เท่ากันหรือไม่
print(age != 18)  # ไม่เท่ากันหรือไม่
print(age > 17)
print(age <= 20)

มือใหม่มักสลับ = กับ ==

  • = ใช้กำหนดค่า
  • == ใช้ถามว่าสองค่าเท่ากันหรือไม่

Logical Operators

age = 20
has_ticket = True

can_enter = age >= 18 and has_ticket
print(can_enter)
  • and ต้องจริงทั้งสองฝั่ง
  • or จริงเพียงฝั่งหนึ่งก็พอ
  • not กลับค่าจริงเป็นเท็จ หรือเท็จเป็นจริง

ลองนึกถึงประตูงานคอนเสิร์ต เงื่อนไขอาจบอกว่าต้องอายุถึง และ มีบัตร ส่วนโปรโมชั่นอาจบอกว่าเป็นสมาชิก หรือ มีคูปองก็รับส่วนลดได้


6. Control Structure ทำให้โปรแกรมเลือกทางและทำซ้ำได้

ถ้าโปรแกรมทำงานจากบนลงล่างอย่างเดียว มันจะคล้ายพนักงานที่อ่าน checklist แล้วทำทุกข้อโดยไม่ดูสถานการณ์ Control Structure ช่วยให้โปรแกรมเลือกและวนซ้ำได้

if, elif, else สำหรับการตัดสินใจ

score = 82

if score >= 80:
    grade = "A"
elif score >= 70:
    grade = "B"
elif score >= 60:
    grade = "C"
else:
    grade = "F"

print(grade)

Python ใช้การเยื้องบรรทัด หรือ Indentation เพื่อบอกว่าโค้ดส่วนไหนอยู่ใต้เงื่อนไข หากเยื้องผิด โปรแกรมอาจ Error หรือทำงานคนละแบบกับที่คิด

ลำดับเงื่อนไขก็สำคัญ ถ้าตรวจ score >= 60 ก่อน score >= 80 คะแนน 95 จะผ่านเงื่อนไขแรกและหยุดทันที จึงต้องวางเงื่อนไขจากเฉพาะหรือเข้มกว่าไปหาเงื่อนไขกว้างกว่า

for สำหรับวนผ่านสิ่งที่รู้จำนวนหรือรายการ

fruits = ["apple", "banana", "mango"]

for fruit in fruits:
    print("ฉันชอบ", fruit)

ใช้ range() เมื่อต้องการชุดตัวเลข

for number in range(1, 6):
    print(number)

range(1, 6) ได้ 1 ถึง 5 เพราะค่าปลายทางไม่ถูกรวมอยู่ด้วย จุดนี้ทำให้มือใหม่รู้สึกเหมือน Python แอบกินเลข 6 ไป แต่จริง ๆ มันทำตามกติกาเดิมทุกครั้ง

while สำหรับวนตราบใดที่เงื่อนไขยังจริง

countdown = 3

while countdown > 0:
    print(countdown)
    countdown -= 1

print("เริ่ม!")

ต้องมีสิ่งที่ทำให้เงื่อนไขเปลี่ยน ไม่เช่นนั้นจะเกิด Infinite Loop โปรแกรมวิ่งรอบเดิมเหมือนคนเดินบนลู่วิ่งแต่ลืมปุ่มหยุด


7. Input เปลี่ยนโปรแกรมจากการพูดคนเดียวเป็นบทสนทนา

ก่อนมี Input โปรแกรมใช้ค่าที่เราเขียนไว้ล่วงหน้า เมื่อใช้ input() ผู้ใช้สามารถส่งข้อมูลเข้ามาระหว่างรันได้

name = input("คุณชื่ออะไร: ")
print("สวัสดี", name)

เรื่องสำคัญคือ input() คืนค่าเป็น String เสมอ แม้ผู้ใช้พิมพ์ตัวเลข

age_text = input("อายุเท่าไร: ")
print(type(age_text))

ถ้าต้องคำนวณ ต้องแปลงชนิดก่อน

age = int(input("อายุเท่าไร: "))
next_year = age + 1
print("ปีหน้าคุณจะอายุ", next_year)

Mini Project คำนวณ BMI

weight = float(input("น้ำหนักกิโลกรัม: "))
height = float(input("ส่วนสูงเมตร: "))

bmi = weight / (height ** 2)
print(f"BMI ของคุณคือ {bmi:.2f}")

if bmi < 18.5:
    print("ต่ำกว่าเกณฑ์")
elif bmi < 23:
    print("อยู่ในช่วงทั่วไป")
elif bmi < 25:
    print("เริ่มสูง")
else:
    print("สูง")

ตัวอย่างนี้ทำให้เห็นว่าความรู้หลายส่วนเริ่มต่อกันแล้ว เรารับ Input, แปลง Data Type, ใช้ Operator คำนวณ และใช้เงื่อนไขเลือกข้อความ

ในโปรแกรมจริงควรตรวจว่าผู้ใช้กรอกค่าถูกต้องด้วย เพราะผู้ใช้มีพลังพิเศษในการพิมพ์คำว่า “หกสิบ” ลงในช่องที่โปรแกรมรอเลข 60


8. Function สร้างเครื่องมือของเราเอง

เมื่อโค้ดเริ่มยาว เราจะพบประโยคที่ต้องเขียนซ้ำ Function ช่วยรวมงานหนึ่งชุด ตั้งชื่อ แล้วเรียกใช้ภายหลัง

def greet(name):
    message = f"สวัสดี {name}"
    return message

print(greet("Mali"))
print(greet("Nina"))

ส่วนประกอบสำคัญมีดังนี้

  • def บอกว่าเรากำลังนิยาม Function
  • greet คือชื่อ
  • name คือ Parameter ที่รับเข้ามา
  • return ส่งผลลัพธ์กลับ

การนิยาม Function เหมือนเขียนสูตรไว้ การเรียก Function จึงเหมือนหยิบสูตรนั้นมาใช้กับวัตถุดิบรอบนี้

ระบบตัดเกรดด้วย Function

def calculate_grade(score):
    if score >= 80:
        return "A"
    if score >= 70:
        return "B"
    if score >= 60:
        return "C"
    if score >= 50:
        return "D"
    return "F"


students = {
    "Mali": 82,
    "Nina": 74,
    "Ton": 48,
}

for name, score in students.items():
    grade = calculate_grade(score)
    print(f"{name}: {score} คะแนน ได้เกรด {grade}")

Function ทำให้กติกาการตัดเกรดอยู่จุดเดียว ถ้าวันหนึ่งเกณฑ์เปลี่ยน เราแก้ที่ Function แทนการไล่แก้หลายตำแหน่ง

สัญญาณว่าควรสร้าง Function: โค้ดชุดเดิมเริ่มโผล่ซ้ำ หรือเราสามารถอธิบายงานช่วงหนึ่งด้วยชื่อสั้น ๆ เช่น calculate_grade() หรือ print_receipt()


9. Error สามแบบที่มือใหม่ต้องได้เจอ

อย่าตั้งเป้าว่าจะเขียนโปรแกรมโดยไม่เจอ Error เพราะแม้แต่คนเขียนมานานก็เจอ เป้าหมายที่มีประโยชน์กว่าคืออ่าน Error แล้วเริ่มสืบหาได้

Syntax Error

โครงสร้างภาษาไม่ถูก เช่น ลืม : หลัง if

if age >= 18
    print("ผ่าน")

Name Error

เรียกชื่อตัวแปรที่ยังไม่มี หรือสะกดไม่ตรง

student_name = "Mali"
print(studen_name)

Type Error

นำข้อมูลคนละชนิดมาทำงานที่เข้ากันไม่ได้

age = "20"
print(age + 1)

เวลาเจอ Error ให้เริ่มจากบรรทัดท้ายของข้อความ อ่านชื่อ Error และดูเลขบรรทัดก่อน การอ่านข้อความทั้งหมดจากบรรทัดแรกอาจให้ความรู้สึกเหมือนเปิดนิยายจากบทที่ผู้ร้ายอธิบายประวัติครอบครัว ทั้งที่คำใบ้สำคัญอยู่บรรทัดสุดท้าย


10. แบบฝึกหัดปิดบท โปรแกรมรับคะแนนและสรุปผล

ลองรวม Variable, Input, Type Conversion, Function และเงื่อนไขเข้าด้วยกัน

def calculate_grade(score):
    if score >= 80:
        return "A"
    elif score >= 70:
        return "B"
    elif score >= 60:
        return "C"
    elif score >= 50:
        return "D"
    return "F"


name = input("ชื่อนักเรียน: ")
score = float(input("คะแนน: "))

if 0 <= score <= 100:
    grade = calculate_grade(score)
    print(f"{name} ได้ {score:.1f} คะแนน เกรด {grade}")
else:
    print("คะแนนต้องอยู่ระหว่าง 0 ถึง 100")

จากโปรแกรมนี้ ลองเพิ่มความสามารถด้วยตัวเอง

  1. รับนักเรียนหลายคนด้วย Loop
  2. เก็บผลลัพธ์ใน List หรือ Dictionary
  3. หาคะแนนเฉลี่ย
  4. แสดงคนที่ได้คะแนนสูงสุด
  5. ถ้าผู้ใช้กรอกข้อความแทนตัวเลข ให้โปรแกรมแจ้งเตือนโดยไม่ปิดตัวทันที

ทุกข้อทำให้โปรแกรมขยับจากแบบฝึกหัดไปใกล้เครื่องมือจริงขึ้นอีกนิด


สรุป Python 101

ตอนเริ่มต้น เรามีเพียงหน้าจอว่างกับเคอร์เซอร์ที่กะพริบ ตอนนี้เรารู้แล้วว่าจะเก็บข้อมูลอย่างไร คำนวณ เปรียบเทียบ เลือกทาง วนซ้ำ รับคำตอบจากผู้ใช้ และจัดโค้ดเป็น Function ได้

เส้นทางทั้งหมดเชื่อมกันแบบนี้

ข้อมูลเข้ามา
  ↓
เก็บในตัวแปรและ Data Type ที่เหมาะสม
  ↓
ใช้ Operator คำนวณหรือเปรียบเทียบ
  ↓
ใช้ Condition และ Loop ควบคุมการทำงาน
  ↓
จัดงานที่ใช้ซ้ำเป็น Function
  ↓
แสดงผลลัพธ์กลับไปให้ผู้ใช้

ความคล่องไม่ได้เกิดจากการอ่าน Syntax จบหนึ่งรอบ มันเกิดจากการเขียนโค้ดสั้น ๆ ให้พัง แก้ให้รัน แล้วค่อยเพิ่มความสามารถทีละชิ้น

เริ่มจากโปรแกรมเล็กพอที่เรายังมองเห็นทั้งตัว แล้วพรุ่งนี้เพิ่มอีกหนึ่งอย่าง ไม่นานหน้าจอว่างที่เคยน่ากลัวจะกลายเป็นพื้นที่ที่เรารู้ว่าจะเริ่มตรงไหน

Slides

พรีวิวสไลด์ได้เลย หรือเปิดเต็มจอเพื่อดูแบบนำเสนอ

Python 101 · คาบที่ 1 · Motion

52 slides · slides.html

HTMLOpen slides

Materials

เอกสารและไฟล์ประกอบคอร์ส ดาวน์โหลดได้

  • python 101

    python-101.pptx · 412 KB

    Download

Last updated: 2026-09-30

© 2026 Nanpipat Klinpratoom. All Rights Reserved.